Langerak kraftverk: Skilnad mellom versjonar
+ eit bilde |
Utvidet med litt om inntaksdam og røyrgate |
||
| (10 mellomversjonar av den same brukaren er ikkje viste) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
[[Fil:Longerak kraftstasjon sidevegg og tårn.JPG|thumb|Kraftverket sin sidefasade med tårn. {{byline|[[:no:Bruker:PeltonMan|PeltonMan]]|2013}}]] | [[Fil:Longerak kraftstasjon sidevegg og tårn.JPG|thumb|Kraftverket sin sidefasade med tårn. {{byline|[[:no:Bruker:PeltonMan|PeltonMan]]|2013}}]] | ||
[[Fil:Longerak kraftverk - Bygland 291114. | [[Fil:Longerak kraftverk - Bygland 291114-3.jpg|miniatyr|høyre|Longerak kraftstasjon. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]] | ||
[[Fil:Longerak kraftverk innvendig.jpg|mini|høgre|Den gamle stasjonen innvendig. {{Byline|[[Kathe Merete Kjetså]]}}]] | |||
'''Langerak kraftverk''' er eit vasskraftverk i grenda [[Longerak]] i [[Bygland]]. Kraftverket blei bygd på austsida av [[Riksveg 9]], på Suggeberg si vesthelling, i 1915. Staten let kraftverket byggja for at [[Landeskogen|tuberkulosesanatoriet i Landeskogen]] skulle få straum, og opphaveleg hadde det tre aggregat. Det nyttar ein del av fallet frå magasinet [[Longeraksvatnet]] i [[Longeraksåni]] som vert regulert mellom 598 og 594 moh, men sidan det ligg om lag 60 meter høgare enn [[Byglandsfjorden]] nyttast ikkje heile fallhøgda på rundt 300 meter. Produksjonen starta i 1916. Kraftverket har no eit aggregat, og ein samla effekt på er 1,5 MW med ein midlare årsproduksjon på 8 GWh. | '''Langerak kraftverk''' er eit vasskraftverk i grenda [[Longerak]] i [[Bygland]]. Kraftverket blei bygd på austsida av [[Riksveg 9]], på Suggeberg si vesthelling, i 1915. Staten let kraftverket byggja for at [[Landeskogen|tuberkulosesanatoriet i Landeskogen]] skulle få straum, og opphaveleg hadde det tre aggregat. Det nyttar ein del av fallet frå magasinet [[Longeraksvatnet]] i [[Longeraksåni]] som vert regulert mellom 598 og 594 moh, men sidan det ligg om lag 60 meter høgare enn [[Byglandsfjorden]] nyttast ikkje heile fallhøgda på rundt 300 meter. Produksjonen starta i 1916. Kraftverket har no eit aggregat, og ein samla effekt på er 1,5 MW med ein midlare årsproduksjon på 8 GWh. | ||
I 1925 tok Norges vassdrags- og elektrisitetsvesen over kraftverket, i 1962 gjekk det over til Aust-Agder Kraftverk. Frå 2001 er det i Agder Energi si eige. | I 1925 tok Norges vassdrags- og elektrisitetsvesen over kraftverket, i 1962 gjekk det over til Aust-Agder Kraftverk. Frå 2001 er det i [[Agder Energi]] si eige (no (2025) [[Å Energi]]). | ||
Kraftstasjonen er teikna av arkitekt [[:no:Kristian Biong|Kristian Hjalmar Biong]], og har forblending i naturstein, med rike detaljar. Stilmessig har den blitt samanlikna med eit fransk seinmellomalderslott eller eit byggverk i engelsk romantikk. | Kraftstasjonen er teikna av arkitekt [[:no:Kristian Biong|Kristian Hjalmar Biong]], og har forblending i naturstein, med rike detaljar. Stilmessig har den blitt samanlikna med eit fransk seinmellomalderslott eller eit byggverk i engelsk romantikk. Sjølve murarbeidet skal ha blitt utført av den kjende gråsteins-murmeistaren [[Gunnar Larsen]] frå [[Evje]].<ref>[[Anfinn Lislevand]], ''Dalanehuset - Fritun'', artikkel i [[Arnstein 2015]], side 23</ref> | ||
Inntaket til kraftverket ligg om lag 900 meter nedanfor [[Lislevatn (Longerak)|Lislevatn]]. Her er det bygd ein dam av tilhogde steinblokker. Frå inntaket ned til kraftstasjonen går det ei 1 200 meter lang røyrgate. Parallelt med røyrgata gjekk det ein trallebane med wire og motorhus til å frakte ting eit langt stykke opp i det bratte terrenget. Trallebanen er borte i dag, men framleis kan ein sjå restar av han i skogen.<ref>Kathe Merete Kjetså, ''Longerak kraftstasjon – eit eventyrslott i skogen'', eige forlag, 2024, side 17–23 </ref> | |||
== Eksterne lenker == | == Eksterne lenker == | ||
| Line 11: | Line 14: | ||
* [http://www.flommer.no/otra/side.cfm?ID_art=106 Norsk skogmuseum: «Eventyrslottet»] (Vitja 11. oktober 2014) | * [http://www.flommer.no/otra/side.cfm?ID_art=106 Norsk skogmuseum: «Eventyrslottet»] (Vitja 11. oktober 2014) | ||
* [http://museumsordningen.wordpress.com/2014/03/05/ukens-kulturminne-18/#more-5126 Museumsordningen: «Ukens kulturminne] (Vitja 11. oktober 2014) | * [http://museumsordningen.wordpress.com/2014/03/05/ukens-kulturminne-18/#more-5126 Museumsordningen: «Ukens kulturminne] (Vitja 11. oktober 2014) | ||
*[http://www.ae.no/virksomhet/vannkraft/kraftstasjoner/longerak-kraftstasjon/ Om Longerak kraftstasjon på nettsiden til Agder Energi] | *[http://www.ae.no/virksomhet/vannkraft/kraftstasjoner/longerak-kraftstasjon/ Om Longerak kraftstasjon på nettsiden til Agder Energi] | ||
== Litteratur == | |||
*[[Kathe Merete Kjetså]], ''[[Longerak kraftstasjon – eit eventyrslott i skogen]]'', eige forlag, 2024 | |||
== Referansar == | |||
<references/> | |||
{{kraftverk i Bygland}} | {{kraftverk i Bygland}} | ||
{{Kraftverk i Otra}} | |||
[[Kategori:Kraftverk]] | [[Kategori:Kraftverk]] | ||
[[Kategori:Vannkraft]] | |||
[[Kategori:Longerak]] | [[Kategori:Longerak]] | ||
[[Kategori:Næringsliv i Bygland]] | |||
Siste versjonen frå 9. mai 2025 kl. 14:42
Langerak kraftverk er eit vasskraftverk i grenda Longerak i Bygland. Kraftverket blei bygd på austsida av Riksveg 9, på Suggeberg si vesthelling, i 1915. Staten let kraftverket byggja for at tuberkulosesanatoriet i Landeskogen skulle få straum, og opphaveleg hadde det tre aggregat. Det nyttar ein del av fallet frå magasinet Longeraksvatnet i Longeraksåni som vert regulert mellom 598 og 594 moh, men sidan det ligg om lag 60 meter høgare enn Byglandsfjorden nyttast ikkje heile fallhøgda på rundt 300 meter. Produksjonen starta i 1916. Kraftverket har no eit aggregat, og ein samla effekt på er 1,5 MW med ein midlare årsproduksjon på 8 GWh.
I 1925 tok Norges vassdrags- og elektrisitetsvesen over kraftverket, i 1962 gjekk det over til Aust-Agder Kraftverk. Frå 2001 er det i Agder Energi si eige (no (2025) Å Energi).
Kraftstasjonen er teikna av arkitekt Kristian Hjalmar Biong, og har forblending i naturstein, med rike detaljar. Stilmessig har den blitt samanlikna med eit fransk seinmellomalderslott eller eit byggverk i engelsk romantikk. Sjølve murarbeidet skal ha blitt utført av den kjende gråsteins-murmeistaren Gunnar Larsen frå Evje.[1]
Inntaket til kraftverket ligg om lag 900 meter nedanfor Lislevatn. Her er det bygd ein dam av tilhogde steinblokker. Frå inntaket ned til kraftstasjonen går det ei 1 200 meter lang røyrgate. Parallelt med røyrgata gjekk det ein trallebane med wire og motorhus til å frakte ting eit langt stykke opp i det bratte terrenget. Trallebanen er borte i dag, men framleis kan ein sjå restar av han i skogen.[2]
Eksterne lenker
- Kraftverket på NVE sine nettsider (Vitja 11. oktober 2014)
- Norsk skogmuseum: «Eventyrslottet» (Vitja 11. oktober 2014)
- Museumsordningen: «Ukens kulturminne (Vitja 11. oktober 2014)
- Om Longerak kraftstasjon på nettsiden til Agder Energi
Litteratur
- Kathe Merete Kjetså, Longerak kraftstasjon – eit eventyrslott i skogen, eige forlag, 2024
Referansar
- ↑ Anfinn Lislevand, Dalanehuset - Fritun, artikkel i Arnstein 2015, side 23
- ↑ Kathe Merete Kjetså, Longerak kraftstasjon – eit eventyrslott i skogen, eige forlag, 2024, side 17–23
| Hekni · Hovatn · Nordåni · Meleåni · Langerak |
 Kraftverk i Otra |
| Breive · Skarje · Skarg · Holen · Hommsåne · Kveasåni· Brokke · Bjørgum · Straume · Hekni · Hovatn · Nordåni · Nånes & Mele · Longerak · Storebekk · Uleberg · Fennefoss kraftverk · Iveland · Nomeland · Steinsfoss · Hunsfoss · Vigelandsfoss |