Langerak kraftverk: Skilnad mellom versjonar

Frå Setesdalswiki
Hopp til navigering Hopp til søk
Siri J (diskusjon | bidrag)
autopatrolled, Administratorar, trusted
14 694 redigeringer
Ny side: '''Langerak kraftverk''' er eit vasskraftverk i grenda Longerak i Bygland. Kraftverket blei bygd på austsida av Riksveg 9, på Suggeberg si vesthelling, i 1915. Staten let k...
 
Geir Daasvatn (diskusjon | bidrag)
autopatrolled, Administratorar
89 647 redigeringer
Utvidet med litt om inntaksdam og røyrgate
 
(15 mellomliggjande versjonar av 3 brukarar er ikkje viste)
Line 1: Line 1:
'''Langerak kraftverk''' er eit vasskraftverk i grenda [[Longerak]] i [[Bygland]]. Kraftverket blei bygd på austsida av [[Riksveg 9]], på Suggeberg si vesthelling, i 1915. Staten let kraftverket byggja for at [[Landeskogen|tuberkulosesanatoriet i Landeskogen]] skulle få straum, og opphaveleg hadde det tre aggregat. Det nyttar ein del av fallet frå magasinet [[Langeraksvatn]] i [[Longeraksåni]] som vert regulert mellom 598 og 594 moh, men sidan det ligg om lag 60 meter høgare enn [[Byglandsfjorden]] nyttas ikkje heile fallhøgda på rundt 3oo meter. Produksjonen starta i 1916. Kraftverket har no eit aggregat, og ein samla effekt på er 1,5 MW med ein midlare årsproduksjon på 8 GWh.  
[[Fil:Longerak kraftstasjon sidevegg og tårn.JPG|thumb|Kraftverket sin sidefasade med tårn. {{byline|[[:no:Bruker:PeltonMan|PeltonMan]]|2013}}]]
[[Fil:Longerak kraftverk - Bygland 291114-3.jpg|miniatyr|høyre|Longerak kraftstasjon. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]]
[[Fil:Longerak kraftverk innvendig.jpg|mini|høgre|Den gamle stasjonen innvendig. {{Byline|[[Kathe Merete Kjetså]]}}]]
'''Langerak kraftverk''' er eit vasskraftverk i grenda [[Longerak]] i [[Bygland]]. Kraftverket blei bygd på austsida av [[Riksveg 9]], på Suggeberg si vesthelling, i 1915. Staten let kraftverket byggja for at [[Landeskogen|tuberkulosesanatoriet i Landeskogen]] skulle få straum, og opphaveleg hadde det tre aggregat. Det nyttar ein del av fallet frå magasinet [[Longeraksvatnet]] i [[Longeraksåni]] som vert regulert mellom 598 og 594 moh, men sidan det ligg om lag 60 meter høgare enn [[Byglandsfjorden]] nyttast ikkje heile fallhøgda på rundt 300 meter. Produksjonen starta i 1916. Kraftverket har no eit aggregat, og ein samla effekt på er 1,5 MW med ein midlare årsproduksjon på 8 GWh.  


I 1925 tok Norges vassdrags- og elektrisitetsvesen over kraftverket, i 1962 gjekk det over til Aust-Agder Kraftverk. Sidan 2001 er det i Agder Energi sin eie.
I 1925 tok Norges vassdrags- og elektrisitetsvesen over kraftverket, i 1962 gjekk det over til Aust-Agder Kraftverk. Frå 2001 er det i [[Agder Energi]] si eige (no (2025) [[Å Energi]]).  


Kraftstasjonen er teikna av arkitekt Kristian Hjalmar Biong, og har forblending i naturstein, med rike detaljer. Stilmessig har den blitt samanlikna med et fransk seinmellomalderslott eller eit byggverk i engelsk romantikk.
Kraftstasjonen er teikna av arkitekt [[:no:Kristian Biong|Kristian Hjalmar Biong]], og har forblending i naturstein, med rike detaljar. Stilmessig har den blitt samanlikna med eit fransk seinmellomalderslott eller eit byggverk i engelsk romantikk. Sjølve murarbeidet skal ha blitt utført av den kjende gråsteins-murmeistaren [[Gunnar Larsen]] frå [[Evje]].<ref>[[Anfinn Lislevand]], ''Dalanehuset - Fritun'', artikkel i [[Arnstein 2015]], side 23</ref>
 
Inntaket til kraftverket ligg om lag 900 meter nedanfor [[Lislevatn (Longerak)|Lislevatn]]. Her er det bygd ein dam av tilhogde steinblokker. Frå inntaket ned til kraftstasjonen går det ei 1 200 meter lang røyrgate. Parallelt med røyrgata gjekk det ein trallebane med wire og motorhus til å frakte ting eit langt stykke opp i det bratte terrenget. Trallebanen er borte i dag, men framleis kan ein sjå restar av han i skogen.<ref>Kathe Merete Kjetså, ''Longerak kraftstasjon – eit eventyrslott i skogen'', eige forlag, 2024, side 17–23 </ref>


== Eksterne lenker ==
== Eksterne lenker ==
Line 9: Line 14:
* [http://www.flommer.no/otra/side.cfm?ID_art=106 Norsk skogmuseum: «Eventyrslottet»] (Vitja 11. oktober 2014)
* [http://www.flommer.no/otra/side.cfm?ID_art=106 Norsk skogmuseum: «Eventyrslottet»] (Vitja 11. oktober 2014)
* [http://museumsordningen.wordpress.com/2014/03/05/ukens-kulturminne-18/#more-5126 Museumsordningen: «Ukens kulturminne] (Vitja 11. oktober 2014)
* [http://museumsordningen.wordpress.com/2014/03/05/ukens-kulturminne-18/#more-5126 Museumsordningen: «Ukens kulturminne] (Vitja 11. oktober 2014)
*[http://www.ae.no/virksomhet/vannkraft/kraftstasjoner/longerak-kraftstasjon/ Om Longerak kraftstasjon på nettsiden til Agder Energi]
== Litteratur ==
*[[Kathe Merete Kjetså]], ''[[Longerak kraftstasjon – eit eventyrslott i skogen]]'', eige forlag, 2024
== Referansar ==
<references/>


[[Kategori:Vannkraftverk]]
{{kraftverk i Bygland}}
{{Kraftverk i Otra}}
[[Kategori:Kraftverk]]
[[Kategori:Vannkraft]]
[[Kategori:Longerak]]
[[Kategori:Longerak]]
[[Kategori:Næringsliv i Bygland]]

Siste versjonen frå 9. mai 2025 kl. 14:42

Kraftverket sin sidefasade med tårn.
PeltonMan (2013)
Longerak kraftstasjon.
Den gamle stasjonen innvendig.

Langerak kraftverk er eit vasskraftverk i grenda Longerak i Bygland. Kraftverket blei bygd på austsida av Riksveg 9, på Suggeberg si vesthelling, i 1915. Staten let kraftverket byggja for at tuberkulosesanatoriet i Landeskogen skulle få straum, og opphaveleg hadde det tre aggregat. Det nyttar ein del av fallet frå magasinet Longeraksvatnet i Longeraksåni som vert regulert mellom 598 og 594 moh, men sidan det ligg om lag 60 meter høgare enn Byglandsfjorden nyttast ikkje heile fallhøgda på rundt 300 meter. Produksjonen starta i 1916. Kraftverket har no eit aggregat, og ein samla effekt på er 1,5 MW med ein midlare årsproduksjon på 8 GWh.

I 1925 tok Norges vassdrags- og elektrisitetsvesen over kraftverket, i 1962 gjekk det over til Aust-Agder Kraftverk. Frå 2001 er det i Agder Energi si eige (no (2025) Å Energi).

Kraftstasjonen er teikna av arkitekt Kristian Hjalmar Biong, og har forblending i naturstein, med rike detaljar. Stilmessig har den blitt samanlikna med eit fransk seinmellomalderslott eller eit byggverk i engelsk romantikk. Sjølve murarbeidet skal ha blitt utført av den kjende gråsteins-murmeistaren Gunnar Larsen frå Evje.[1]

Inntaket til kraftverket ligg om lag 900 meter nedanfor Lislevatn. Her er det bygd ein dam av tilhogde steinblokker. Frå inntaket ned til kraftstasjonen går det ei 1 200 meter lang røyrgate. Parallelt med røyrgata gjekk det ein trallebane med wire og motorhus til å frakte ting eit langt stykke opp i det bratte terrenget. Trallebanen er borte i dag, men framleis kan ein sjå restar av han i skogen.[2]

Eksterne lenker

Litteratur

Referansar

  1. ↑ Anfinn Lislevand, Dalanehuset - Fritun, artikkel i Arnstein 2015, side 23
  2. ↑ Kathe Merete Kjetså, Longerak kraftstasjon – eit eventyrslott i skogen, eige forlag, 2024, side 17–23


Kraftverk i Bygland
   Hekni · Hovatn · Nordåni · Meleåni · Langerak   


Aust-Agder våpen Kraftverk i Otra
   Breive · Skarje · Skarg · Holen · Hommsåne · Kveasåni· Brokke · Bjørgum · Straume · Hekni · Hovatn · Nordåni · Nånes & Mele · Longerak · Storebekk · Uleberg · Fennefoss kraftverk · Iveland · Nomeland · Steinsfoss · Hunsfoss · Vigelandsfoss   
Henta frå «https://www.setesdalswiki.no/w/index.php?title=Langerak_kraftverk&oldid=227003»