Straume: Skilnad mellom versjonar

Siste versjonen frå 25. februar 2024 kl. 09:05

Straume er ein gard (gnr. 69) i Hylestad i Valle. Garden ligg på austsida av Otra, under Straumsfjellet. På andre sida av elva ligg Helle. Straumsvegen går frå Riksveg 9 på Helle over bru til garden. Frå Straume går Birkelandsvegen sørover på austsida av Otra til garden Birkeland i Bygland.

Historie

Ein gong før 1650 blei det oppdaga at det var mineralførekomstar på Straumsheia, ved Straumsfjorden eit par mil aust for garden. I 1655 skal Christian Andersen og Johan Vibe ha funne koparmalm i Brattebrok skjerp. I 1657 og 1658 sendte Kong Fredrik to brev til ein Hans Juel, der det gjekk fram at Kongen ønska å overta Straume som krongods, i bytte mot anna gods. Dei nye gardane skulle vere på Reiersdal i Øvrebø og i Søgne. Dette skapte naturleg nok ei svært negativ innstilling på Straume, mot Kongen og «blåmennene» hans. Men det blei aldri noko av det upopulære makeskiftet, som Kongen ville tvinge på bøndene på Straume.^[1] I tida då denne striden pågjekk oppstod truleg segna om ei «sølvgruve» på Straume, og herminga «Kalven er på Kongsberg, kyri i Setesdal». Men til dags dato har det ikkje lukkast nokon å finne «kyra».^[2]

I staden blei kjøpmann Peder Lind frå Kristiansand den første med gruvedrift av eit visst omfang (ca. 1660–1680) i Straumsgruvene. Lind fekk bygd to store stemmar i Straums-Mjåvatn for å leie vatnet ned til garden. På Straume sette han opp smelteomn og fleire hus. Vasskrafta nytta han til å drive ulike tekniske innretningar.^[3]

Kjelder

Gardskart på nett
Alfred Ryningen, Valle kommune I Gards- og ættesoge Hylestad, utgjeve av Valle kommune, 1985, side 181–263

Referansar

↑ Sigmund Monen, Frå gamle gruvetradisjonar i Setesdal til arbeidarkultur i Evje, utgjeve av Evje og Hornnes kommune, 2016, side 41–44
↑ Alfred Ryningen og Leonhard Jansen, Valle kommune VII, Kultursoge 1, utgjeve av Valle kommune, 1994, side 271
↑ Sigmund Monen, Frå gamle gruvetradisjonar i Setesdal til arbeidarkultur i Evje, side 45

Kart

Laster kart ...

[1] Sigmund Monen, Frå gamle gruvetradisjonar i Setesdal til arbeidarkultur i Evje, utgjeve av Evje og Hornnes kommune, 2016, side 41–44

[2] Alfred Ryningen og Leonhard Jansen, Valle kommune VII, Kultursoge 1, utgjeve av Valle kommune, 1994, side 271

[3] Sigmund Monen, Frå gamle gruvetradisjonar i Setesdal til arbeidarkultur i Evje, side 45

[1]

[2]

[3]

@@ Line 1: / Line 1: @@
-[[Fil:Straume Hylestad 150516.jpg|miniatyr|høyre|Straume sett frå [[Tykkeholtsodden]] på andre sida av Otra. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]]
+[[Fil:Straume Hylestad 150516-2.jpg|miniatyr|høyre|Straume sett frå [[Tykkeholtsodden]] på andre sida av Otra. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]]
-[[Fil:Straume Hylestad Setesdal 201216.jpg|miniatyr|høyre|Straume under Straumsfjell. {{Byline|Geir Daasvatn}}]]
+[[Fil:Straume Hylestad Setesdal 201216-2.jpg|miniatyr|høyre|Straume under [[Straumsfjødd|Straumsfjell]]. {{Byline|Geir Daasvatn}}]]
-'''Straume''' er ein gard (gnr. 69) i [[Hylestad]] i [[Valle]]. Garden ligg på austsida av [[Otra]], under [[Straumsfjødd|Straumsfjellet]]. På andre sida av elva ligg [[Helle]]. [[Straumsvegen]] går frå [[Riksveg 9]] på Helle over bru til garden.
+'''Straume''' er ein [[Gard (matrikkelgard)|gard]] (gnr. 69) i [[Hylestad]] i [[Valle]]. Garden ligg på austsida av [[Otra]], under [[Straumsfjødd|Straumsfjellet]]. På andre sida av elva ligg [[Helle]]. [[Straumsvegen]] går frå [[Riksveg 9]] på Helle over bru til garden. Frå Straume går [[Birkelandsvegen]] sørover på austsida av Otra til garden [[Birkeland (Bygland)|Birkeland]] i [[Bygland]].
 == Historie ==
-Ein gong før 1650 blei det oppdaga at det var mineralførekomstar på [[Straumsheia]], ved [[Straumsfjorden]] eit par mil aust for garden. I 1655 skal Christian Andersen og Johan Vibe ha funne koparmalm i [[Brattebrok skjerp]]. I 1657 og 1658 sendte Kong Fredrik to brev til ein [[Hans Juel]], der det gjekk fram at Kongen ønska å overta Straume som krongods, i bytte mot anna gods. Dei nye gardane skulle vere på Reiersdal i Øvrebø og i Søgne. Dette skapte naturleg nok ei svært negativ innstilling på Straume, mot Kongen og «[[Blåmenner|blåmennene]]» hans. Men det blei aldri noko av det upopulære makeskiftet, som Kongen ville tvinge på bøndene på Straume.<ref>[[Sigmund Monen]], ''[[Frå gamle gruvetradisjonar i Setesdal til arbeidarkultur i Evje]]'', utgjeve av Evje og Hornnes kommune, 2016, side 41-44</ref> I tida då denne striden pågjekk oppstod truleg segna om ei [[Sølvgruva på Straume|«sølvgruve» på Straume]], og herminga «Kalven er på Kongsberg, kyri i Setesdal». Men til dags dato har det ikkje lukkast nokon å finne «kyra».<ref>[[Alfred Ryningen]] og [[Leonhard Jansen]], ''[[Valle kommune VII, Kultursoge 1]]'', utgjeve av Valle kommune, 1994, side 271</ref>
+Ein gong før 1650 blei det oppdaga at det var mineralførekomstar på [[Straumsheia]], ved [[Straumsfjorden]] eit par mil aust for garden. I 1655 skal Christian Andersen og Johan Vibe ha funne koparmalm i [[Brattebrok skjerp]]. I 1657 og 1658 sendte Kong Fredrik to brev til ein [[Hans Juel]], der det gjekk fram at Kongen ønska å overta Straume som krongods, i bytte mot anna gods. Dei nye gardane skulle vere på Reiersdal i Øvrebø og i Søgne. Dette skapte naturleg nok ei svært negativ innstilling på Straume, mot Kongen og «[[Blåmenner|blåmennene]]» hans. Men det blei aldri noko av det upopulære makeskiftet, som Kongen ville tvinge på bøndene på Straume.<ref>[[Sigmund Monen]], ''[[Frå gamle gruvetradisjonar i Setesdal til arbeidarkultur i Evje]]'', utgjeve av Evje og Hornnes kommune, 2016, side 41–44</ref> I tida då denne striden pågjekk oppstod truleg segna om ei [[Sølvgruva på Straume|«sølvgruve» på Straume]], og herminga «Kalven er på Kongsberg, kyri i Setesdal». Men til dags dato har det ikkje lukkast nokon å finne «kyra».<ref>[[Alfred Ryningen]] og [[Leonhard Jansen]], ''[[Valle kommune VII, Kultursoge 1]]'', utgjeve av Valle kommune, 1994, side 271</ref>
-I staden blei kjøpmann [[Peder Lind]] frå Kristiansand den første med gruvedrift av eit visst omfang (ca. 1660-1680) i [[Straumsgruvene]]. Lind fekk bygd to store stemmar i [[Straums-Mjåvatn]] for å leie vatnet ned til garden. På Straume sette han opp smelteomn og fleire hus. Vasskrafta nytta han til å drive ulike tekniske innretningar.<ref>[[Sigmund Monen]], ''[[Frå gamle gruvetradisjonar i Setesdal til arbeidarkultur i Evje]]'', utgjeve av Evje og Hornnes kommune, 2016, side 45</ref>
+I staden blei kjøpmann [[Peder Lind]] frå Kristiansand den første med gruvedrift av eit visst omfang (ca. 1660–1680) i [[Straumsgruvene]]. Lind fekk bygd to store stemmar i [[Mjåvatnet (Straume)|Straums-Mjåvatn]] for å leie vatnet ned til garden. På Straume sette han opp smelteomn og fleire hus. Vasskrafta nytta han til å drive ulike tekniske innretningar.<ref>Sigmund Monen, ''Frå gamle gruvetradisjonar i Setesdal til arbeidarkultur i Evje'', side 45</ref>
 == Kjelder ==
 *[http://gardskart.skogoglandskap.no/map.html?komm=0940&gnr=69&bnr=1&fnr=0 Gardskart på nett]
+*[[Alfred Ryningen]], ''[[Valle kommune I Gards- og ættesoge Hylestad]]'', utgjeve av Valle kommune, 1985, side 181–263
 == Referansar ==
@@ Line 18: / Line 19: @@
 [[Kategori:Garder i Valle]]
+[[Kategori:Hylestad]]