Setr: Skilnad mellom versjonar

Versjonen frå 23. februar 2019 kl. 14:01

Setr eller Setrum skal opphaveleg ha vore ein gard i Valle. Nøyaktig kor han låg er ukjend, men det skal sikkert ha vore nordanfor Besteland.^[1]. Folketradisjonen langt tilbake i tid skal ha vore at Setr låg der garden Løyland no er.^[2] ^[3] Ein annan teori er at høvdingætta i Setrum budde der garden Rike seinere kom; gardsnavnet tyder «herredømet, riket».^[4] I Jol i Setesdal 1973 har Hallvard Løyland sett fram ein teori om at ordet «setr» stammar fra det gamle ordet «sete». Med setr, ein sete, meinte dei i gamle dagar ei flate litt høgt oppe. Ut frå ulike forhold meiner difor også Løyland at dei første som slo seg ned i Valle-bygda trulig bygde heimen sin på seten der Rike i dag ligg. Denne heimen - heimen til storbonden - fekk då namnet Setr på gamalnorsk. Juel Lund syner (1944) til at namnet Sæstad, fra det gammelnorske Sætrstadir, er i bruk i Tveitebø i Valle. Den gjeve garden må difor ha vore der.^[5]

Seinare, i mellomalderen (Magnus Lagabøtes Landslov fra 1270-årene), var Sæthre (eller Sættre) namnet på området som svarte til Valle prestegjeld, inkludert Bykle sokn. Området nedanfor, Bygland og Evje prestegjeld, blei kalla Otrudal eller Otradale, etter elva Otra.^[6] Gardsnamnet frå Valle gekk såleis gradvis over til å bli nemninga på dalføret Setesdal.

I dag er både garden og namnet for lengst borte. Men ein gard som har gjeve namnet sitt til ein dal, kan ikkje ha vore nokon liten gard.

Referansar

↑ Leonhard Jansen og Alfred Ryningen, Valle kommune VII, Kultursoge 1, utgjeve av Valle kommune, 1994, side 44
↑ Byglands soge, utgeve av bygdesogenemda i Bygland, 1939, side 11
↑ Alfred Ryningen, Valle kommune VI Gards- og ættesoge Valle, utgjeve av Valle kommune, 1987, side 70-71
↑ Setesdalen, side 47
↑ Torjus Åkre m.fl., Bygdesogeskrifter frå Valle og Hylestad, utgjeve av Valle bygdesogenemnd, 1983, side 362
↑ Leonhard Jansen og Alfred Ryningen, Valle kommune VII, Kultursoge 1, utgjeve av Valle kommune, 1994, side 71

[1] Leonhard Jansen og Alfred Ryningen, Valle kommune VII, Kultursoge 1, utgjeve av Valle kommune, 1994, side 44

[2] Byglands soge, utgeve av bygdesogenemda i Bygland, 1939, side 11

[3] Alfred Ryningen, Valle kommune VI Gards- og ættesoge Valle, utgjeve av Valle kommune, 1987, side 70-71

[4] Setesdalen, side 47

[5] Torjus Åkre m.fl., Bygdesogeskrifter frå Valle og Hylestad, utgjeve av Valle bygdesogenemnd, 1983, side 362

[6] Leonhard Jansen og Alfred Ryningen, Valle kommune VII, Kultursoge 1, utgjeve av Valle kommune, 1994, side 71

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Versjonen frå 23. februar 2019 kl. 13:56 sjå kjelda Geir Daasvatn (diskusjon \| bidrag) autopatrolled, Administratorar 90 173 redigeringer s Føyd til referanse ← Eldre endring		Versjonen frå 23. februar 2019 kl. 14:01 sjå kjelda Geir Daasvatn (diskusjon \| bidrag) autopatrolled, Administratorar 90 173 redigeringer s Bilde Nyare endring →
Line 1:		Line 1:
			[[Fil:Setesdal regionråd logo.jpg\|miniatyr\|høyre\|{{Byline\|[[Kjetså Design]]}}]]
	'''Setr''' eller ''Setrum'' skal opphaveleg ha vore ein gard i [[Valle]]. Nøyaktig kor han låg er ukjend, men det skal sikkert ha vore nordanfor [[Besteland]].<ref>[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], ''[[Valle kommune VII, Kultursoge 1]]'', utgjeve av Valle kommune, 1994, side 44</ref>. Folketradisjonen langt tilbake i tid skal ha vore at ''Setr'' låg der garden [[Løyland]] no er.<ref>''[[Byglands soge]]'', utgeve av [[Bygland bygdesogenemnd\|bygdesogenemda i Bygland]], 1939, side 11</ref> <ref>Alfred Ryningen, ''[[Valle kommune VI Gards- og ættesoge Valle]]'', utgjeve av Valle kommune, 1987, side 70-71</ref> Ein annan teori er at høvdingætta i Setrum budde der garden [[Rike]] seinere kom; gardsnavnet tyder «herredømet, riket».<ref>''[[Setesdalen]]'', side 47</ref> I [[Jol i Setesdal 1973]] har [[Hallvard Løyland]] sett fram ein teori om at ordet «setr» stammar fra det gamle ordet «sete». Med setr, ein sete, meinte dei i gamle dagar ei flate litt høgt oppe. Ut frå ulike forhold meiner difor også Løyland at dei første som slo seg ned i Valle-bygda trulig bygde heimen sin på seten der Rike i dag ligg. Denne heimen - heimen til storbonden - fekk då namnet Setr på gamalnorsk. [[Juel Lund (1869)\|Juel Lund]] syner (1944) til at namnet ''Sæstad'', fra det gammelnorske ''Sætrstadir'', er i bruk i Tveitebø i Valle. Den gjeve garden må difor ha vore der.<ref>Torjus Åkre m.fl., ''[[Bygdesogeskrifter frå Valle og Hylestad]]'', utgjeve av Valle bygdesogenemnd, 1983, side 362</ref>		'''Setr''' eller ''Setrum'' skal opphaveleg ha vore ein gard i [[Valle]]. Nøyaktig kor han låg er ukjend, men det skal sikkert ha vore nordanfor [[Besteland]].<ref>[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], ''[[Valle kommune VII, Kultursoge 1]]'', utgjeve av Valle kommune, 1994, side 44</ref>. Folketradisjonen langt tilbake i tid skal ha vore at ''Setr'' låg der garden [[Løyland]] no er.<ref>''[[Byglands soge]]'', utgeve av [[Bygland bygdesogenemnd\|bygdesogenemda i Bygland]], 1939, side 11</ref> <ref>Alfred Ryningen, ''[[Valle kommune VI Gards- og ættesoge Valle]]'', utgjeve av Valle kommune, 1987, side 70-71</ref> Ein annan teori er at høvdingætta i Setrum budde der garden [[Rike]] seinere kom; gardsnavnet tyder «herredømet, riket».<ref>''[[Setesdalen]]'', side 47</ref> I [[Jol i Setesdal 1973]] har [[Hallvard Løyland]] sett fram ein teori om at ordet «setr» stammar fra det gamle ordet «sete». Med setr, ein sete, meinte dei i gamle dagar ei flate litt høgt oppe. Ut frå ulike forhold meiner difor også Løyland at dei første som slo seg ned i Valle-bygda trulig bygde heimen sin på seten der Rike i dag ligg. Denne heimen - heimen til storbonden - fekk då namnet Setr på gamalnorsk. [[Juel Lund (1869)\|Juel Lund]] syner (1944) til at namnet ''Sæstad'', fra det gammelnorske ''Sætrstadir'', er i bruk i Tveitebø i Valle. Den gjeve garden må difor ha vore der.<ref>Torjus Åkre m.fl., ''[[Bygdesogeskrifter frå Valle og Hylestad]]'', utgjeve av Valle bygdesogenemnd, 1983, side 362</ref>