Bykle kommune

Fra Setesdalswiki
Share/Save/Bookmark
(Omdirigert fra Bykle)
Hopp til: navigasjon, søk
Bykle kyrkjebygd i juni 2016.
Hovden sett frå Hartevatn.
Foto: Geir Daasvatn

Bykle kommune ligger helt nord i Setesdal og Aust-Agder. Den grenser i nord og øst til Telemarkskommunene Vinje og Tokke, i sør til Valle og Rogalandskommunene Sirdal og Forsand, og i vest til Rogalandskommunene Hjelmeland og Suldal. Flatevidden er 1 552 km2. Av dette utgjør skogsareal 166 km² og ferskvatn 106 km². Kommunen hadde 945 innbyggere pr. 1. januar 2016.

Bykles kommunevåpen
Bykles plassering i Aust-Agder
Bykle har to jevnstore bygdesentra, Hovden og Bykle kyrkjebygd; begge defineres som tettsteder ifølge SSB. I tillegg er det bosetning i mindre grender langs Riksvei 9. Grendene er (fra nord til sør): Bjåen, Breive, Ørnefjødd, Geiskeli, Dalen, Berdalen, Hoslemo, Glidbjørg, Stavenes, Trydal, Grasbrokke og Bjørnarå.

Hovden er det største vintersportsstedet sør for Hardangervidda.

Viktigste næringer i Bykle er vannkraft og turisme. De i overkant av 2000 fritidsboligene er hovedsakelig konsentrert rundt Hovden.

Kommuneblomsten for Bykle er søterot.

Tusenårssted[rediger]

Opprinnelig ble Hovden sentrum valgt til Tusenårssted, og en skulptur med en tusen år gammel myrmalmklump skulle markere stedet. Senere ble stedet flyttet til Hegni på Hovden, hvor en skulptur markerer stedet i Hegni Friluftområde.

Elver[rediger]

Hovedvassdraget i Bykle og Setesdal forøvrig er Otra. Størstedelen av kommunen, med unntak av et lite område på grensa mot Tokke kommune i øst og et noe større område i sørvest, dreneres i Otra.

Fjell[rediger]

Kommunen er preget av store høyfjellsområder både på øst- og vestsiden av hoveddalføret. Terrenget er stort sett mellom 1000 og 1200 m.o.h, og innehar mange avrundete fjell. Mot vannskillet i øst og vest strekker de høyeste toppene seg mot 1500 m.o.h. Det er ingen isbreer her, men det finnes snøfonner i området ved Svartepodd i nordvest som kun forsvinner i meget varme somre.

  • Sæbyggjenuten (1507 m.o.h.) er høyeste punkt i Bykle kommune og Aust-Agder fylke. Primærfaktor 317 m.
  • Steinheiinuten (1421 m.o.h). Primærfaktor på 436 m
  • Svåenuten (1367 m.o.h). Primærfaktor på 357 m
  • Kvervetjønnut (1417 m.o.h.). Primærfaktor på 327 m
  • Hovdenuten (1119 m.o.h). Primærfaktor på 242 m. Meget populært turmål, merket turvei bratt til topps.

Vann[rediger]

Den småkuperte topografien gjør at det i Bykle finnes hundrevis av vann. Nord for Vatnedalsvatn er grunnen kalkrik, slik at fiskebestanden er god, til tross for sur nedbør i tidligere tider. Ørret er det eneste naturlige fiskeslaget.

Turistforeningens hytter[rediger]

Val i 2015[rediger]


Val i 2011[rediger]

Historie[1][rediger]

Universitetets Oldsaksamling undersøkte i 1973 Neslandsstølen Strond ved Botsvatn, samt garden Holen, og fann spor etter busetnad frå yngre steinalder om lag 2500 år f.Kr. Det vart funne ei rekkje reiskapar og pilspissar av flint og kvarts. Stadnamngranskinga syner også at det truleg har vore fast busetnad i Bykle så tidleg som 400-600 år etter Kristus. Truleg har den første busetjinga kome frå Vestlandet. Ut frå alle jernvinnetufter og kolgroper som er registrerte, er det tydleg at det har vore aktivitet og budd folk i området frå om lag 500 e.Kr.

Bykle kyrkje er først nemnd i 1327, men først i 1619 blei Bykle gamle kyrkje som står i dag sett opp. Bykle var i mange år utan kyrkje. I mellomalderen var det busetjing i dei fleste bygdelaga i Bykle og på Hovden. Den fyrste fysiske bruksdelinga på opphavsgarden kom på 1700-talet, og då fekk ein gardsnamn som t.d. Systog, Norstog, Austistog, Attisog og Der Nord med fleire. Jorda var skrinn i Bykle, og det var jakt og fangst i utmarka som var det viktigaste for gardsbruka.

Då formannskapslova kom i 1837 blei Bykle eit annekssokn til Valle, heilt fram til 1902. På slutten av 1800-talet byrja turismen i Bykle med skysstasjonar både i Bykle og på Bjåen. På denne tid starta og kraftutbygginga, men denne utbygginga var på framande hender, slik at bortsett frå sysselsetting, var inntektene små. Byklarane var strevsame folk, og det blei på denne tid starta tamreinlag, som gav både inntekter og sysselsetting. Starten på Setesdal Bilruter skjedde og i Bykle i 1921.

I tida frå 1963 til 1969 var kampen om Bykildammen ein tung prosess for kommunen. Søknaden om konsesjon på Bykildammen med ei oppdemming til høgde 570 m.o.h. vart ikkje godkjend av regjeringa. Men til gjengjeld vart det gitt konsesjon for oppdemming av Botsvatn til høgde 551 m.o.h. Dette førde til at alle dei som budde på dei 12 gardsbruka som var her då, måtte flytte frå Nordbygdi. Det vart arbeidsplassar og etter kvart kraftinntekter til kommunen, og turismen auka. Infrastrukturen både i Bykle og på Hovden tilfredstilte nasjonale krav, og ein fekk moderne aktivitetssenter, overnattingsbedrifter og tilflytting både i Bykle og på Hovden.

Kilder[rediger]

Referanser[rediger]

  1. Innhaldet er henta frå Kulturminneplan for Bykle 2016-2019, vedteke av Bykle kommunestyre 16. februar 2017, side 6

Eksterne lenker[rediger]