Topsæstemmen: Skilnad mellom versjonar
s Bilde |
Inkje endringssamandrag |
||
| (25 mellomliggjande versjonar av 2 brukarar er ikkje viste) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
[[Fil:Topsæstemmen Bygland 290617.jpg|miniatyr| | [[Fil:Topsæstemmen Bygland 290617.jpg|miniatyr|venstre|Topsæstemmen og fosskarhytta 2017. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]] | ||
'''Topsæstemmen''' var ein flotingsdam i søre enden av [[Topsæ]] i [[Bygland austhei]]. Ut av Topsæ renn [[Tovdalselva]] ([[Årdalsåna]]), som blei nytta til tømmerfloting i eldre tider. I dag er mykje av dammen rast ned. Ei hytte som fosskarane nytta under arbeidet står fortsatt på staden. | [[Fil:Topsæ-stemmen-1970.jpg|miniatyr|høyre|Topsæstemmen i 1970. {{Byline|[[Hallvard Eldhuset]]}}]] | ||
[[Fil:Knipefossen_15mai_2016.jpg|miniatyr|venstre|Knipefossen 15 mai 2016. {{Byline|[[Knut Eldhuset (1958)]]}}]] | |||
[[Fil:Topsæ stemmen med planker.jpg|miniatyr|høyre|Topsæstemmen med plankene på plass. {{Byline|Frå boka Fløtningens historie i Otra og Tovdalselva}}]] | |||
[[Fil:Topsæstemmen 30 mai 1978.jpg|miniatyr|venstre|Topsæstemmen 30 mai 1978. {{Byline|[[Knut Eldhuset (1958)]]}}]] | |||
'''Topsæstemmen''' var ein [[Tømmerfloting|flotingsdam]] i søre enden av [[Topsæ]] i [[Bygland austhei]]. Ut av Topsæ renn [[Tovdalselva]] ([[Årdalsåna]]), som blei nytta til [[Tømmerfloting|tømmerfloting]] i eldre tider. I dag er mykje av dammen rast ned. Ei hytte som fosskarane nytta under arbeidet står fortsatt på staden. I øvre venstre hjørne i det øvste biletet til venstre kan ein sjå der [[Ånund Eldhuset]] hogg tømmer i februar 2017. Bua i Øvre [[Løyningsli]] ligg noko utanfor biletet. På biletet oppe til høgre ser ein restar av det dei kalla sleppebrua. Stemplankene blei sett mot stokkane som ligg under vatnet og mot sleppebrua festa med ei jernlenke som ein kan sjå på biletet nede til høgre. Biletet til venstre 15. mai 2016 viser [[Knipefossen]] gjennom det tronge gjelet i vårflaumen og Topsæstemmen i bakgrunnen. Slik og endå større kunne nok elva vere når dei sleppte stemmen. Biletet til venstre 30. mai 1978 av Topsæstemmen er også i vårflaumen. Her er fortsatt sleppebrua så frisk at ein kan gå over. [[Bjarne Nordgarden]] og [[Olav T. Nordgaren]] sit på sleppebrua og studerer vatnet som strøymer ut av Topsæ. Mange av stemplankene låg framleis strødd nedover langs Årdalselva på 1970 talet. I 1972 var nokre så friske at dei blei nytta til raptar (taksperrer) i eit lafta tilbygg i Øvre Løyningsli bua ([[Eldhuset]] bnr 5). | |||
Det var same type stem i [[Grøssæ]] som i Topsæ. Det var timra veggar og fylt opp med stein. Stemmen i [[Straumsfjorden]] som blei bygd i 1935 er yngre og er mura av stein med sementpuss. Reguleringshøgda i Topsæ og Grøssæ var 2 m og demde opp henholdvis 4 og 8 mill. m3. | |||
== Kjelder == | == Kjelder == | ||
*Tønnes Hagestad, ''Fløtningens historie i Otra og Tovdalselva'', 1988, side 53 | |||
*[[Reidar Vollen]], ''[[Bygland gard og ætt]]'', bind IV, utgjeve av Bygland kommune, 2006, side 230 | *[[Reidar Vollen]], ''[[Bygland gard og ætt]]'', bind IV, utgjeve av Bygland kommune, 2006, side 230 | ||
*Delvis basert på opplysningar frå [[Knut Eldhuset (1958)]] | |||
== Eksterne lenker == | |||
*[https://digitaltmuseum.no/021018489536/stemmen I 1927 såg stemmen ut som biletet her hos Digitalt Museum]. | |||
== Kart == | |||
*[https://norgeskart.no/#!?project=norgeskart&layers=1002&zoom=13&lat=6558387.25&lon=93055.77 Norgeskart.no] | |||
[[Kategori: | [[Kategori:Åraksbø]] | ||
[[Kategori:Kulturminner i Bygland]] | |||
[[Kategori:Tømmerfløting]] | |||
Siste versjonen frå 6. juni 2025 kl. 18:42
Topsæstemmen var ein flotingsdam i søre enden av Topsæ i Bygland austhei. Ut av Topsæ renn Tovdalselva (Årdalsåna), som blei nytta til tømmerfloting i eldre tider. I dag er mykje av dammen rast ned. Ei hytte som fosskarane nytta under arbeidet står fortsatt på staden. I øvre venstre hjørne i det øvste biletet til venstre kan ein sjå der Ånund Eldhuset hogg tømmer i februar 2017. Bua i Øvre Løyningsli ligg noko utanfor biletet. På biletet oppe til høgre ser ein restar av det dei kalla sleppebrua. Stemplankene blei sett mot stokkane som ligg under vatnet og mot sleppebrua festa med ei jernlenke som ein kan sjå på biletet nede til høgre. Biletet til venstre 15. mai 2016 viser Knipefossen gjennom det tronge gjelet i vårflaumen og Topsæstemmen i bakgrunnen. Slik og endå større kunne nok elva vere når dei sleppte stemmen. Biletet til venstre 30. mai 1978 av Topsæstemmen er også i vårflaumen. Her er fortsatt sleppebrua så frisk at ein kan gå over. Bjarne Nordgarden og Olav T. Nordgaren sit på sleppebrua og studerer vatnet som strøymer ut av Topsæ. Mange av stemplankene låg framleis strødd nedover langs Årdalselva på 1970 talet. I 1972 var nokre så friske at dei blei nytta til raptar (taksperrer) i eit lafta tilbygg i Øvre Løyningsli bua (Eldhuset bnr 5).
Det var same type stem i Grøssæ som i Topsæ. Det var timra veggar og fylt opp med stein. Stemmen i Straumsfjorden som blei bygd i 1935 er yngre og er mura av stein med sementpuss. Reguleringshøgda i Topsæ og Grøssæ var 2 m og demde opp henholdvis 4 og 8 mill. m3.
Kjelder
- Tønnes Hagestad, Fløtningens historie i Otra og Tovdalselva, 1988, side 53
- Reidar Vollen, Bygland gard og ætt, bind IV, utgjeve av Bygland kommune, 2006, side 230
- Delvis basert på opplysningar frå Knut Eldhuset (1958)