Rosemåling: Skilnad mellom versjonar
s Bilde |
s Språkpuss bildetekst |
||
| (16 mellomversjonar av den same brukaren er ikkje viste) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
[[Fil:Bykle gamle kyrkje 290621.jpg|mini|høgre|[[Bykle gamle kyrkje]] er rosemåla innvendig. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]] | [[Fil:Bykle gamle kyrkje 290621.jpg|mini|høgre|[[Bykle gamle kyrkje]] er rosemåla innvendig. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]] | ||
[[Fil:Rosemalt bolle Tallak Austenå Tovdal (1).jpg|mini|høgre|Bolle måla av [[Tallak Austenå]] i [[Tovdal]]. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]] | |||
'''Rosemåling er eit namn på tradisjonell dekorativ måling i bondesamfunnet frå 1700-talet og seinare. | '''Rosemåling er eit namn på tradisjonell dekorativ måling i bondesamfunnet frå 1700-talet og seinare. | ||
| Line 7: | Line 8: | ||
== Rosemåling i Setesdal == | == Rosemåling i Setesdal == | ||
Rosemålinga har ikkje nokon sterk tradisjon i Setesdal frå gamalt, i motsetnad til [[Treskurd|treskurden]].<ref>Ellingsgard, side 213–224</ref> | Rosemålinga har ikkje nokon sterk tradisjon i Setesdal frå gamalt, i motsetnad til [[Treskurd|treskurden]].<ref>Ellingsgard, side 213–224</ref> <ref>Jansen og Ryningen, side 232</ref> Ein veit at dei gamle kyrkjene i Valle og på [[Austad gamle kyrkje|Austad]] var rosemåla, og [[Bykle gamle kyrkje]] blei rosemåla i 1826.<ref>MIdttun, side 259, 1. spalte</ref> | ||
Det var frå 1700-talet rosemålinga i Setesdal tok til å utvikle seg. Fyrst var det helst ølbollar og ei og anna kiste som blei måla. Skåp og kviler i [[Nyestog|nyestogene]] blei det vanleg å rosemåle så seint som rundt 1850.<ref>Jansen og Ryningen, side 232</ref> | |||
I nyare tid er [[Svein Håvardsson Viki]], [[Eivind Sigurdsson Berg]] og [[Olav O. Tveiten]] tre av dei meir kjende rosemålarane i Setesdal.<ref>Jansen og Ryningen, side 233 nedst–234 øvst</ref> Svein var far til [[Birgit Spikkeland]], som var ein særs dyktig rosemålar i [[Evje]]. | |||
== Kjelder == | == Kjelder == | ||
| Line 14: | Line 19: | ||
== Litteratur == | == Litteratur == | ||
*[[Nils Ellingsgard]], ''[[Norsk rosemåling. Dekorativ måling i folkekunsten]]'', utgjeve på [[Det Norske Samlaget]], Oslo 1999 | *[[Nils Ellingsgard]], ''[[Norsk rosemåling. Dekorativ måling i folkekunsten]]'', utgjeve på [[Det Norske Samlaget]], Oslo 1999 | ||
*[[Gisle Midttun]], ''Kunstarbeid og handverk'', kapittel i [[Norske Bygder - Setesdalen]], 1921, side 251–261 | |||
*[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], ''[[Valle kommune VIII, Kultursoge 2]]'', utgjeve av Valle kommune, 1994, side 232–234 | |||
*[[Olav O. Tveiten]], ''Rosemåling frå Setesdal'', stykke i [[Jol i Setesdal 1977]], side 11–12 | |||
== Referansar == | == Referansar == | ||
Siste versjonen frå 3. mai 2026 kl. 06:52
.jpg)
Rosemåling er eit namn på tradisjonell dekorativ måling i bondesamfunnet frå 1700-talet og seinare.
Rosemålinga blei særleg utvikla i Hallingdal og Telemark, men også område som Numedal, Setesdal, Vest-Agder og Valdres fekk ein rik rosemålingstradisjon. Han består av rik rankeornamentikk tufta på blomsterbarokken sin svulmande roser og frukter. Frå 1740-åra byrja ein å gå mot slankare og meir elegante former lånt frå regence og rokokko, og rundt 1750 kjem det påverknad frå louis-seize og noko seinare empire og nyklassisisme. Ein finn til tider figurar, men desse har lite å seie for rosemålinga. Målet er å fylle flater i ein stil som er utvungen, med klare og kraftige fargar.
I byrjinga blei rosemåling særleg brukt til dekorasjon av kister, ølbollar og andre mindre gjenstandar. Etter kvart byrja ein også å dekorere senger og skap, og heldt fram med veggar og tak.
Rosemåling i Setesdal
Rosemålinga har ikkje nokon sterk tradisjon i Setesdal frå gamalt, i motsetnad til treskurden.[1] [2] Ein veit at dei gamle kyrkjene i Valle og på Austad var rosemåla, og Bykle gamle kyrkje blei rosemåla i 1826.[3]
Det var frå 1700-talet rosemålinga i Setesdal tok til å utvikle seg. Fyrst var det helst ølbollar og ei og anna kiste som blei måla. Skåp og kviler i nyestogene blei det vanleg å rosemåle så seint som rundt 1850.[4]
I nyare tid er Svein Håvardsson Viki, Eivind Sigurdsson Berg og Olav O. Tveiten tre av dei meir kjende rosemålarane i Setesdal.[5] Svein var far til Birgit Spikkeland, som var ein særs dyktig rosemålar i Evje.
Kjelder
Litteratur
- Nils Ellingsgard, Norsk rosemåling. Dekorativ måling i folkekunsten, utgjeve på Det Norske Samlaget, Oslo 1999
- Gisle Midttun, Kunstarbeid og handverk, kapittel i Norske Bygder - Setesdalen, 1921, side 251–261
- Leonhard Jansen og Alfred Ryningen, Valle kommune VIII, Kultursoge 2, utgjeve av Valle kommune, 1994, side 232–234
- Olav O. Tveiten, Rosemåling frå Setesdal, stykke i Jol i Setesdal 1977, side 11–12