Hallandsfossen: Skilnad mellom versjonar
Oppdatert artikkelen littegranne |
Litt mer om arbeidet på 1860-tallet med å senke elveløpet + kilde |
||
| Line 3: | Line 3: | ||
'''Hallandsfossen''' er ein foss i [[Otra]] heilt sør i [[Valle kyrkjebygd]]. [[Hallandsbrua]] går over fossen frå Harstad til Åmlid mellom [[Riksveg 9]] og [[fylkeveg 331]]. | '''Hallandsfossen''' er ein foss i [[Otra]] heilt sør i [[Valle kyrkjebygd]]. [[Hallandsbrua]] går over fossen frå Harstad til Åmlid mellom [[Riksveg 9]] og [[fylkeveg 331]]. | ||
Fossen var ein flaskehals i elva før reguleringa. Når det var mykje nedbør eller snøsmelting, steig vatnet så mykje at det vart flaum i bygda. På det meste kunne jorda liggje under vatn heilt opp til den gamle riksvegen gjennom bygda. Med støtte frå Statens nydyrkningsfond vart | Fossen var ein flaskehals i elva før reguleringa. Når det var mykje nedbør eller snøsmelting, steig vatnet så mykje at det vart flaum i bygda. På det meste kunne jorda liggje under vatn heilt opp til den gamle riksvegen gjennom bygda. 17.-18. juni 1933 gjekk elva 8 meter over normal vasstand. Alt i 1770-åra skal presten Gjellebøl ha fått bøndene med på å grave av jorda på ei lita øy som låg i opninga av fossen. Det er den første reguleringa ein kjenner til av Otra i øvre delen av [[Setesdal]]. Seinare, i 1860-åra, arbeidde både sokneprest [[Magnus Falkenberg]] og etterfølgaren [[Peter Blom]] for å få senka elveløpet. Med støtte frå Statens nydyrkningsfond (Elverenskningsfondet), og private bidrag frå bøndene på båe sider av elva, vart dette arbeidet gjort på siste halvdel av 1860-talet, slik at flaumskadane ikkje skulle verte så store. | ||
Etter kraftverksutbygginga på 1960-talet har Hallandsfossen minstevassføring. Berget ved sida av fossen er blankskurt og svært glatt, så det er hengt opp fareskilt og livbøyar fleire stader på begge sider av fossen. | Etter kraftverksutbygginga på 1960-talet har Hallandsfossen minstevassføring. Berget ved sida av fossen er blankskurt og svært glatt, så det er hengt opp fareskilt og livbøyar fleire stader på begge sider av fossen. | ||
| Line 9: | Line 9: | ||
==Kjelder== | ==Kjelder== | ||
*[[Reidar Tveito]]s bok om [[Riksveg 9 - Bruer og særtrekk langs vegen|bruer i Setesdal]], juli 2014, side 172-174 | *[[Reidar Tveito]]s bok om [[Riksveg 9 - Bruer og særtrekk langs vegen|bruer i Setesdal]], juli 2014, side 172-174 | ||
*[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], Valle kultursoge VII, utgjeve av Valle kommune, 1994, side 440-442 | |||
[[Kategori:Otra]] | [[Kategori:Otra]] | ||
[[Kategori:Valle]] | [[Kategori:Valle]] | ||
[[Kategori:Fosser]] | [[Kategori:Fosser]] | ||
Versjonen frå 27. september 2015 kl. 13:12
Hallandsfossen er ein foss i Otra heilt sør i Valle kyrkjebygd. Hallandsbrua går over fossen frå Harstad til Åmlid mellom Riksveg 9 og fylkeveg 331.
Fossen var ein flaskehals i elva før reguleringa. Når det var mykje nedbør eller snøsmelting, steig vatnet så mykje at det vart flaum i bygda. På det meste kunne jorda liggje under vatn heilt opp til den gamle riksvegen gjennom bygda. 17.-18. juni 1933 gjekk elva 8 meter over normal vasstand. Alt i 1770-åra skal presten Gjellebøl ha fått bøndene med på å grave av jorda på ei lita øy som låg i opninga av fossen. Det er den første reguleringa ein kjenner til av Otra i øvre delen av Setesdal. Seinare, i 1860-åra, arbeidde både sokneprest Magnus Falkenberg og etterfølgaren Peter Blom for å få senka elveløpet. Med støtte frå Statens nydyrkningsfond (Elverenskningsfondet), og private bidrag frå bøndene på båe sider av elva, vart dette arbeidet gjort på siste halvdel av 1860-talet, slik at flaumskadane ikkje skulle verte så store.
Etter kraftverksutbygginga på 1960-talet har Hallandsfossen minstevassføring. Berget ved sida av fossen er blankskurt og svært glatt, så det er hengt opp fareskilt og livbøyar fleire stader på begge sider av fossen.
Kjelder
- Reidar Tveitos bok om bruer i Setesdal, juli 2014, side 172-174
- Leonhard Jansen og Alfred Ryningen, Valle kultursoge VII, utgjeve av Valle kommune, 1994, side 440-442