Kvernkall

Kvernkall i kvernhus på Austad i Bygland 27. desember 2024.

Foto: Geir Daasvatn

Kvernkall med vassrenne på Gjerustad i Vegusdal 6. august 2024.

Foto: Geir Daasvatn

Ein kvernkall er drivverket («turbinen») i ei vassdriven kvern for maling av korn. Han er laga av tre, og står loddrett under kvernhuset. I nedre enden er det skråstilte skovlar. Kallen går gjennom golvet i kvernhuset, og er festa til oversteinen inne i kvernhuset. Gjennom ei renne frå bekken kjem det ein vasstråle som treff skovlane, og driv kvernkallen og dermed oversteinen inne i kverna rundt.

Kvernkallen er enkel å bygge. Historisk kom han difor truleg i bruk lenge før det meir avanserte vasshjulet.

Kjelder

• Oddvar Moen, Hægeland møllehistorie 1918–2018, utgjeve av Hægeland sogelag, 2018, side 12–31
• Artikkelen om kvernkall i Store Norske Leksikon
• Artikkelen om kvernkall på Wikipedia, besøkt 28. desember 2024