Sjå kjelda til Hylestad

[[Fil:Valle, Hylestad kyrkje Axel Lindahl NF.09300-003.jpg|thumb|400px|Rysstad med Hylestad kyrkje sett frå søraust, ca 1885 - 1892. {{byline|Axel Lindahl (digitaltmuseum.no)}}]]
'''Hylestad''' er den søndre delen av [[Valle kommune]]. Frå 1. juli 1915 til 31. desember 1961 hadde denne delen kommunenummer 0939, og [[Rysstad]] var sentrum. I åra 1873 til 1. juli 1915 var den ein del av Valle formannskapsdistrikt. 1. januar 1962 vart Hylestad slegen saman med Valle til ein kommune, og hadde då hatt [[Ordførarar i Hylestad|elleve ordførarar]]. Hylestad er ein del av [[Valle og Hylestad kirkelige fellesråd]] i [[Otredal prosti]].

Soknet, som kommunen seinare fekk sitt namn frå, hadde det same namnet som (preste)garden Hylestad eller [[Hylje (Hylestad)|Hyl(k)je]], norrønt: ''Hyljastaðir''. Den fyrste delen kjem frå ''hylja'' som tyder «kulp» (leddet kan visa til ein kulp i [[Otra]]) medan ''staðir'' tydar gard eller bustad.<ref>[[Nomeland, Tarald]]: «Gardsnamna i Valle og Hylestad» i ''[[Bygdesogeskrifter frå Valle og Hylestad]]'' s. 317, 1983, ISBN 8290300077</ref>

Grender i Hylestad er [[Uppstad]], [[Gardan (Hylestad)|Gardan]], [[Rysstad]], [[Hovet (Hylestad)|Hovet]] , [[Bjørgum (Hylestad)|Bjørgum]], [[Helle]], [[Straume]] og [[Besteland]].

==Inndeling==
Hylestad kommune hadde fem skule-/folketeljingskrinsar:<ref>[http://www.ssb.no/emner/02/01/folketellinger/kommunehefter/1960/kh_1960_0939.pdf SSB sitt kommunehefte for 0939 Hylestad i 1960, sidene 4 og 5] (vitja 9. februar 2014)</ref>
# [[Treungen]] (Straume, Helle og Besteland) 
# [[Rysstad]] (Rysstad)
# Haugen (Haugen, Hovet og Bjørgum)
# Brokke (Brokke og Berg)
# Nomeland og Uppstad (Nomeland, Haugeland og Oppstad)

==Kyrkje og trusliv==
Sentralt på Rysstad ligg [[Hylestad kyrkje]], som er den nyaste av kyrkjene her. [[Anders Thorson Syrtveit]] bygde henne her i 1838, medan den eldste fyrste gongen er nemnd i pavelege rekneskap og dagbøker i 1328 (Ecclesia de Hulesta)<ref>Ruud, Erling: «Kirkeliv og kirker» i ''Bygd og by i Norge: Agder'', s. 316-317, Gyldendal 1977, ISBN 8205094063</ref> 

Stavkyrkja frå omkring 1200 stod nede ved austbreidden av [[Otra]] fram til ho vart riven i 1644. Grunnen ho stod på låg til prestegarden [[Hylje (Hylestad)|Hylje]] fram til svartedauden, og etterpå vart den lagd til [[Bjørgum (Hylestad)|Bjørgum]]. I 1838 var nykyrkja klar, og den lafta langkyrkja som tok over etter stavkyrkja blei riven. Hylestad har og eit [[Nomeland bedehus|bedehus]] på [[Nomeland (Hylestad)|Nomeland]]. 

==Gardane==
I 2010 var det tolv gardar i bygda, men det har vore minst tretten. Etter svartedauen blei [[Hylje (Hylestad)|Hylje]] delt mellom [[Hovet (Hylestad)|Hovet]] og [[Bjørgum (Hylestad)|Bjørgum]]. Oppe i dalsida, vest for Otra og midt i bygda ligg [[Brokke (Hylestad)|Brokke]], [[Berg (Hylestad)|Berg]] og [[Haugeland (Hylestad)|Haugeland]] som har samnamnet [[Gardan (Hylestad)|Gardan]].

{|class="sortable wikitable"
|+ ''Gardanes plassering frå syd til nord i bygda''<ref>[[Ryningen, Alfred]]: ''Valle kommune I og II'', Gards- og ættesoge Hylestad; Valle kommune 1985, ISBN 82-991334-0-8 og ISBN 82-991334-1-6.</ref>
!G.nr.
!Gard
!Plassering 
!Fyrst<br />nemnd
!Merknader
|-
|60
|[[Oppstad (Hylestad)|Oppstad]] 
|heilt nord, vest for Otra
|
|1593 - fullgard
|-
|61
|[[Haugeland (Hylestad)|Haugeland]]
|nordafor Nomeland, sør for Oppstad
|
|1668 - skild ut frå Nomeland<br />ein av [[Gardan (Hylestad)|Gardan]]
|-
|62
|[[Brokke (Hylestad)|Brokke]]
|nordafor Rysstad, vest for Berg
|1401 - ''Brekka''
|ein av [[Gardan (Hylestad)|Gardan]]
|-
|63
|[[Berg (Hylestad)|Berg]]
|nordafor Rysstad, vest for Nomeland
|
|til 1838 g.nr. 65<br />1838-1889 g.nr. 60<br />frå 1889 g.nr. 63.<br />ein av [[Gardan (Hylestad)|Gardan]]
|-
|64
|[[Nomeland (Hylestad)|Nomeland]]
|nordafor Rysstad, vest for Otra
|
|1601 - fullgard
|-
|65
|[[Hovet (Hylestad)|Hovet]]
|nordafor Bjørgum, aust for Otra
|
|1593 - fullgard
|-
|66
|[[Haugen (Hylestad)|Haugen]]
|nordafor Bjørgum, vest for Otra
|
|1593 - fullgard
|-
|67
|[[Bjørgum (Hylestad)|Bjørgum]]
|nordafor Straume, aust for Otra
|
|til 1838 g.nr. 61<br />1838-1889 g.nr. 64<br />frå 1889 g.nr. 67.
|-
|68
|[[Rysstad (Hylestad)|Rysstad]]
|nordafor Helle, vest for Otra
|1576 - ''Røssestadt''
|1593 - fullgard
|-
|69
|[[Straume (Hylestad)|Straume]]
|heilt syd, aust for Otra
|1405 - ''Strvm''
|1593 - fullgard<br />til 1838 g.nr. 58<br />1838-1889 g.nr. 66<br />frå 1889 g.nr. 69.<br />i [[Treungen (Hylestad)|Treungen]]
|-
|70
|[[Helle (Hylestad)|Helle]]
|nord for Besteland, vest for Otra
|1479 - ''i Hellee''
|1593 - 1623: fullgard<br />til 1838 g.nr. 63<br />1838-1889 g.nr. 67<br />frå 1889 g.nr. 70.<br />i [[Treungen (Hylestad)|Treungen]]
|-
|71
|[[Besteland (Hylestad)|Besteland]]
|heilt sør, vest for Otra
|1437 - ''Bestaland''
|1601 - 1647: øydegaard<br />til 1838 g.nr. 66<br />1838-1889 g.nr. 68<br />frå 1889 g.nr. 71.<br />i [[Treungen (Hylestad)|Treungen]]
|-
|}

==Kjelder og fotnoter==
{{reflist}}

[[Kategori:Valle]]
[[Kategori:Hylestad| ]]