Sjå kjelda til Hedde

[[Fil:Straumsfjellet Straume Valle 070715-3.jpg|miniatyr|høyre|Hedde med Straumsfjellet bak. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]]
[[Fil:Helle Hylestad Valle Setesdal 271017-3.jpg|miniatyr|høyre|Hedde sett frå Straume [[27. oktober 2017]]. {{Byline|Geir Daasvatn}}]]
[[Fil:Straumsfjødd, frå Hagen IMG 0437.JPG|thumb|[[Straumsfjødd]] og [[Otra]] sett frå Hagen på Hedde. {{byline|Siri Johannessen|5. januar 2021}}]]
'''Hedde''' er ein [[Gard (matrikkelgard)|gard]] (gnr. 70) og ei lita grend på vestsida av [[Otra]], mellom [[Besteland]] i sør og [[Rysstad]] i nord, i [[Hylestad]] i [[Valle kommune]]. På andre sida av Otra ligg [[Straume]]. Helle, Straume og Besteland utgjer bygdelaget [[Treungen]].

På Hedde ligg [[Helle Camping]]. Herfrå vert det arrangert klatreturar i [[Via Ferrata - Straumsfjellet]] på andre sida av elva. I 2016 vart to svære, nye sauefjos opna i grenda. [[Riksveg 9 Besteland - Helle]] vart utbetra i 2020–2021.  

== Historie ==
[[Fil:Helle Setesdalsstein 011216.jpg|miniatyr|høyre|Solnedgangen over Helle [[1. desember 2016]]. {{Byline|Geir Daasvatn}}]]
Hedde er eit gamalt gardsnamn. Det er funne ei steinøks, ei holøks av flint, på garden sitt område. Øksa er frå steinalderen, og datert til ca år 2500 f.Kr. Det er også gjort eit stort depotfunn, som er datert til 600-talet e.Kr. Gardkjennarane trur likevel at garden ikkje er mellom dei aller eldste, fordi han ser ut til å vere skild ut frå noko som eingong må ha vore [[Rysstad|Rysstads mark]]. Ei gong i tida etter at Hedde var gått ut frå Rysstad, er så Besteland blitt skild ut frå Hedde igjen. 

Det kan sjå ut til at ein Jon Sigurdsson eigde heile Hedde fram mot slutten av 1500-talet. Etter han ser så garden ut til å ha blitt dela i tre mellom sønene Gunnar, Olav og Sveinung.

På [[Haugan (Valle gnr. 70 bnr. 6)|gardsbruket]] til [[Egil Åmlid]] på Hedde står eit gamalt loft (stabbur). «Det er eitt av dei venaste og best bygde i dalen», skriv [[Alfred Ryningen]] i gards- og ættesoga for Hylestad. Det skal vere reist av den medgjetne tømmermannen [[Knut Torjusson Helle]] (ca 1696-1766). Den eldste delen av våningshuset på denne eigedomen er frå 1600-talet.

== Riksveg 9 ==
I 2020–21 vart mykje forandra i bygda, då lagdes riksvegen om. Mellom anna forsvann [[Helle herberge]] og [[Nordheim kafe]], den eine vart riven, den andre brann ned som øvelse for brannvesenet. Bautaen for Setesdal taken ned. 

=== Galleri ===
{|
|-
|[[Fil:Bergstad, noko sunnanfor Hagen IMG 0436.JPG|thumb|På Bergstad, noko sunnanfor Hagen på Hedde, sette entreprenøren opp brakkeriggen under omlegginga av RV 9. [[Straumsfjødd]] i bakgrunnen. {{byline|Siri Johannessen|5. januar 2021}}]]
|[[Fil:Helle herberge IMG 0438.JPG|thumb|Området der [[Helle herberge]] stod, sett frå sør. Helle der nede og der nord på venstre sida. {{byline|Siri Johannessen|5. januar 2021}}]]
|[[Fil:Nordheim kafe IMG 0439.JPG|thumb|Det brune området syner kvar [[Nordheim kafe]] stod, sett frå sør. {{byline|Siri Johannessen|5. januar 2021}}]]
|}

== Kjelder ==
*''Norges bebyggelse'', herredsbindet for Aust-Agder, vestre del, Oslo 1956, side 472-474
*[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], ''[[Valle kommune VII, Kultursoge 1]], utgjeve av Valle kommune, 1994, side 33 og 40
*[[Johs. Bjørkeli]], ''Dalen med museum på hver gård'', artikkel i God Helg/Fædrelandsvennen 7. oktober 2016
*Alfred Ryningen, ''[[Valle kommune I Gards- og ættesoge Hylestad]]'', utgjeve av Valle kommune, 1985, side 68–180
*[https://www.setesdolen.no/nytt/bygdelaget-vil-ha-heddi-kartverket-vedtok-hedde/ [[Sigrid Åsen Haugsgjerd]], ''Bygdelaget vil ha Heddi: Kartverket vedtok Hedde'', artikkel på Setesdolen.no, dagsett 22. oktobr 2022]

[[Kategori:Garder i Valle]]
[[Kategori:Stadnamn i Valle]]
[[Kategori:Hylestad]]