Grunnstokk (kvern): Skilnad mellom versjonar
Hopp til navigering
Hopp til søk
Ny side |
s Lenke Setesdalen (bok) |
||
| (5 mellomversjonar av den same brukaren er ikkje viste) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
[[Fil:Gråmannshus 29-1 Homme kvernkall og grunnstokk 300425.jpg|mini|høgre|Under kvernhuset til Gråmannshus (gnr. 29, bnr. 1) i [[Hommsåne]] i [[Valle]]. Ein ser kvernkallen som er festa til grunnstokken, og t.h. lettestokken som kan heve og senke grunnstokken og med det kvernkallen. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]] | |||
'''Grunnstokken''' er ein del av utstyret i ei vasskvern. | '''Grunnstokken''' er ein del av utstyret i ei vasskvern. | ||
Under [[Kvernhus|kvernhuset]] er [[Kvernkall|kvernkallen]] festa til grunnstokken. I den eine enden kviler grunnstokken på ein stein e.l. I den andre enden heng grunnstokken i [[Lettestokk | Under [[Kvernhus|kvernhuset]] er [[Kvernkall|kvernkallen]] festa til grunnstokken. I den eine enden kviler grunnstokken på ein stein e.l. I den andre enden heng grunnstokken i [[Lettestokk|lettestokken]]. Lettestokken går gjennom golvet i kvernhuset og opp til ei løfteinnretning, t.d. med trekilar. Den øvste kvernsteinen, oversteinen, kviler på seglet øvst på kvernkallen. Oversteinen kan såleis løftast eller senkast saman med kvernkallen ved å slå på kilane i lettestokken. Avstanden og trykket mellom kvernsteinane kan dermed regulerast. På det viset kan mylnaren styre at mjølet blir passe fint. | ||
I [[Valle]] kallar ein grunnstokken for «grunnskji». | I [[Valle]] kallar ein grunnstokken for «grunnskji». | ||
| Line 8: | Line 9: | ||
*[[Oddvar Moen]], ''[[Hægeland møllehistorie 1918–2018]]'', utgjeve av [[Hægeland sogelag]], 2018, side 25–29 | *[[Oddvar Moen]], ''[[Hægeland møllehistorie 1918–2018]]'', utgjeve av [[Hægeland sogelag]], 2018, side 25–29 | ||
*[https://vallemal.no/ord/12963/ Ordforklaring på Vallemal.no] | *[https://vallemal.no/ord/12963/ Ordforklaring på Vallemal.no] | ||
*Teikning (snitt) av kvernhus av [[Gisle Midttun]], i ''Gardar, hus og husbunad'', kapittel i [[Norske Bygder - Setesdalen]], 1921 | |||
[[Kategori:Ord og uttrykk]] | [[Kategori:Ord og uttrykk]] | ||
[[Kategori:Landbruksredskaper]] | [[Kategori:Landbruksredskaper]] | ||
Siste versjonen frå 4. januar 2026 kl. 14:51
Foto: Geir Daasvatn
Grunnstokken er ein del av utstyret i ei vasskvern.
Under kvernhuset er kvernkallen festa til grunnstokken. I den eine enden kviler grunnstokken på ein stein e.l. I den andre enden heng grunnstokken i lettestokken. Lettestokken går gjennom golvet i kvernhuset og opp til ei løfteinnretning, t.d. med trekilar. Den øvste kvernsteinen, oversteinen, kviler på seglet øvst på kvernkallen. Oversteinen kan såleis løftast eller senkast saman med kvernkallen ved å slå på kilane i lettestokken. Avstanden og trykket mellom kvernsteinane kan dermed regulerast. På det viset kan mylnaren styre at mjølet blir passe fint.
I Valle kallar ein grunnstokken for «grunnskji».
Kjelder
- Oddvar Moen, Hægeland møllehistorie 1918–2018, utgjeve av Hægeland sogelag, 2018, side 25–29
- Ordforklaring på Vallemal.no
- Teikning (snitt) av kvernhus av Gisle Midttun, i Gardar, hus og husbunad, kapittel i Norske Bygder - Setesdalen, 1921