Tankar i fotspora hans bestefar - Endringshistorikk

Siri J: +internlenke

2021-01-21T11:54:13Z

+internlenke

← Eldre versjon		Versjonen frå 21. januar 2021 kl. 13:54
Line 10:		Line 10:


	Haugenloftet er ein av dei eldste trebygningane i Noreg og er datert til 1218. Dateringa blei gjort med ein metode som heiter dendrokronologi og blei utført av Thomas Bartholin ved NTNU. Ein borer ut ei kjerne inn mot sentrum av stokken og bestemmer avstanden mellom alle årringane. Det er temperaturen på vekststaden som bestemmer avstanden mellom årringane. Ein samanliknar så denne prøva med referansemateriale som i dette tilfelle var utarbeida av Terje Thun ved NTNU. Han har feks klart å lage referansemateriale tilbake til år 761 på Vestlandet. Referansematerialet blir laga ved å ta eldre og eldre tømmer frå bygningar der det er overlapp i veksttida og såleis lagar ei lang vekstkurve frå notid til feks år 1000. Laurdag 2. september var det 800 års jubileum i Åraksbø. [[Bjarne Nordgarden]] skreiv ein flott artikkel i [[Jol i Setesdal 2018]] om jubileet og om eigedomsforhold på garden.		[[Haugenloftet]] er ein av dei eldste trebygningane i Noreg og er datert til 1218. Dateringa blei gjort med ein metode som heiter dendrokronologi og blei utført av Thomas Bartholin ved NTNU. Ein borer ut ei kjerne inn mot sentrum av stokken og bestemmer avstanden mellom alle årringane. Det er temperaturen på vekststaden som bestemmer avstanden mellom årringane. Ein samanliknar så denne prøva med referansemateriale som i dette tilfelle var utarbeida av Terje Thun ved NTNU. Han har feks klart å lage referansemateriale tilbake til år 761 på Vestlandet. Referansematerialet blir laga ved å ta eldre og eldre tømmer frå bygningar der det er overlapp i veksttida og såleis lagar ei lang vekstkurve frå notid til feks år 1000. Laurdag 2. september var det 800 års jubileum i Åraksbø. [[Bjarne Nordgarden]] skreiv ein flott artikkel i [[Jol i Setesdal 2018]] om jubileet og om eigedomsforhold på garden.

Knu-eldh på 13. mai 2019 kl. 11:40

2019-05-13T11:40:16Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 13. mai 2019 kl. 13:40
Line 1:		Line 1:

	''' Tankar i fotspora hans bestefar''' er ein artikkel som [[Hallvard Eldhuset]] skreiv i [[Jol i Setesdal 1971]]. Artikkelen skildrar korleis han minnest livet på heia med arbeid og slått og ei takksemd til det forfedrane hadde gjort. Samstundes ser han fisken daue i heievatna på grunn av svovel i regnet som kjem ned tidleg i 1970 åra, noko som gjev grobotn for pessimisme for framtida sjølv om velstandsamfunnet kjem for fullt. Dette var utan tvil ei mennesekapt øydeleggjing av naturen, men heldigvis løyste dette problemet seg. I dag har vi ei ~~klimaending~~ som ~~dei fleste meiner~~ er menneskeskapt, ~~men nokon~~ meiner det er sola som styrer klimaet.		''' Tankar i fotspora hans bestefar''' er ein artikkel som [[Hallvard Eldhuset]] skreiv i [[Jol i Setesdal 1971]]. Artikkelen skildrar korleis han minnest livet på heia med arbeid og slått og ei takksemd til det forfedrane hadde gjort. Samstundes ser han fisken daue i heievatna på grunn av svovel i regnet som kjem ned tidleg i 1970 åra, noko som gjev grobotn for pessimisme for framtida sjølv om velstandsamfunnet kjem for fullt. Dette var utan tvil ei mennesekapt øydeleggjing av naturen, men heldigvis løyste dette problemet seg. I dag meiner nokon at vi har ei klima endring som er menneskeskapt, medan andre meiner det er sola som styrer klimaet.

	== Supplement til artikkelen ==		== Supplement til artikkelen ==

Knu-eldh på 13. mai 2019 kl. 11:27

2019-05-13T11:27:02Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 13. mai 2019 kl. 13:27
Line 101:		Line 101:


	Eg rykkjer inn eit anna bilete: Bestefar høgg ei skjelvande osp borti lia, høgg av ein kubbe. Ein kveld i angen frå turkande høy og visne villblomar høgg han med øks og skjer med kniv noko av si eiga sjel inn i den mjuke, kvite ospeveden. Troget vart til av skaparglede og skapartrong. Dei fine linjene i ~~trogethar~~ sjel av bestefar si sjel. Industrivarer kan vera sjel-lause og endar som dødt avfall. Maskinene surrar skaparglede ut av menneskesinnet.		Eg rykkjer inn eit anna bilete: Bestefar høgg ei skjelvande osp borti lia, høgg av ein kubbe. Ein kveld i angen frå turkande høy og visne villblomar høgg han med øks og skjer med kniv noko av si eiga sjel inn i den mjuke, kvite ospeveden. Troget vart til av skaparglede og skapartrong. Dei fine linjene i troget har sjel av bestefar si sjel. Industrivarer kan vera sjel-lause og endar som dødt avfall. Maskinene surrar skaparglede ut av menneskesinnet.


Line 107:		Line 107:


	Aust for bestefarstølen renn Grønåni, «en sterkt strømmende fjell-elv» (Helland). Her stod fisken i alle hølar og loner, under alle fossar. I soldagar kunne ein sjå stimane som manøvererte mot straumen som grågrøne skuggar, vaktande på føde. Bestefar, far og alle dei andre henta fisk her ofte, sprek aure med raude sideprikkar. Ny fisk kvikna til at kvart år slik han skal etter skaparlovene. Elva var eventyret, ~~denstore~~ gleda, den levande songen gjennom den stille heiedalen.		Aust for bestefarstølen renn Grønåni, «en sterkt strømmende fjell-elv» (Helland). Her stod fisken i alle hølar og loner, under alle fossar. I soldagar kunne ein sjå stimane som manøvererte mot straumen som grågrøne skuggar, vaktande på føde. Bestefar, far og alle dei andre henta fisk her ofte, sprek aure med raude sideprikkar. Ny fisk kvikna til at kvart år slik han skal etter skaparlovene. Elva var eventyret, den store gleda, den levande songen gjennom den stille heiedalen.


	Eg såg etter fisk då eg gjekk langs elva hit. Ein einaste ein rende ut frå stranda, ein stakkars forvilla einstøing i døden sitt rike. Ein har svivyrdt forteljinga om svovelet over Sodoma og Gomorra. Kva ville far eller bestefar seia til det at det ikkje lenger regner vatn over Kjyddingdalen, men fortynna svovelsyre frå den store velstandsverda. Det finaste distribusjonsapparat i tilværet, skyene, står til disposisjon for døden. Alt er ureint i dag. Heile vår grøne jord er truga. På jakt etter levestandard vippar menneske med vitskapen sin det fint samverkande, ~~avbalanserteapparatet~~ som naturen er ut av balansen. Dyreslag blir borte. Kvar har det vorte av orren med dei blå halefjørene, tiur, røy og alle dei andre? År for år vert dei færre. Reinmosen? Det store Barriere-revet på Australiakysten?		Eg såg etter fisk då eg gjekk langs elva hit. Ein einaste ein rende ut frå stranda, ein stakkars forvilla einstøing i døden sitt rike. Ein har svivyrdt forteljinga om svovelet over Sodoma og Gomorra. Kva ville far eller bestefar seia til det at det ikkje lenger regner vatn over Kjyddingdalen, men fortynna svovelsyre frå den store velstandsverda. Det finaste distribusjonsapparat i tilværet, skyene, står til disposisjon for døden. Alt er ureint i dag. Heile vår grøne jord er truga. På jakt etter levestandard vippar menneske med vitskapen sin det fint samverkande, avbalanserte apparatet som naturen er ut av balansen. Dyreslag blir borte. Kvar har det vorte av orren med dei blå halefjørene, tiur, røy og alle dei andre? År for år vert dei færre. Reinmosen? Det store Barriere-revet på Australiakysten?

Knu-eldh på 13. mai 2019 kl. 07:05

2019-05-13T07:05:18Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 13. mai 2019 kl. 09:05
Line 7:		Line 7:


	Bestefar i denne artikkelen er Vrål Kjetilson Haugen (1848-1925) som overtok [[Nordre Haugen (Bygland gnr. 30)]] bnr. 4. Han var gift med Gro Ljotsdotter Heistad (1855-1929). Gro er nemd i artikkelen og dessutan ei Signe som sannsynlegvis er mor til Vrål, Signe Olavsdotter Nordgarden (1832-1917). I Bygland Gard og Ætt står det at bnr. 1 hadde støylen Kjydding. Det er denne støylen det er tale om i artikkelen. Bnr. 1 og bnr 4. fekk kvar sin part då far til Vrål, Kjetil Vrålson (1816-1894) dela garden i 1893, det same blei tilfelle med [[Haugenloftet]]. Kjetil var den spennande ukjende oldefaren som Hallvard skriv om i artikkelen. På Kjydding var ei eldbu som folk kunne bu i under krigen. Bua rotna ned etter kvart etter at heieslåtten tok slutt etter krigen. Vrål hadde såleis halvparten av Haugenloftet. Seinare vart halvparten av buret som bnr. 1 åtte, seld til bnr. 4. Det var eldste sonen til Vrål, Kjetil Vrålson (1878-1929) som overtok bnr. 4. Han var gift med Anne Åsulvsdotter Haugetveit (1874-1954). Dei hadde ikkje born. Bror til Kjetil var Torgrim (1884-1952) som var gift med Jorånd Halvorsdotter Eldhuset (1880-1956). Dei hadde borna Gro og [[Hallvard Eldhuset ]]. Hallvard overtok Eldhuset bnr. 5 og Gro (1916-2006) overtok Nordre Haugen bnr. 4. Gro blei gift med Olav Tarjeison Nordenå (1913-1987. Yngste dottera Liv Torhild (1958) som er gift med Harald Sørlien (1955) overtok bnr. 4 med heile Haugenloftet.		Bestefar i denne artikkelen er Vrål Kjetilson Haugen (1848-1925) som overtok [[Nordre Haugen (Bygland gnr. 30)]] bnr. 4. Han var gift med Gro Ljotsdotter Heistad (1855-1929). Gro er nemd i artikkelen og dessutan ei Signe som sannsynlegvis er mor til Vrål, Signe Olavsdotter Nordgarden (1832-1917). I Bygland Gard og Ætt står det at bnr. 1 hadde støylen Kjydding. Det er denne støylen det er tale om i artikkelen. Bnr. 1 og bnr 4. fekk kvar sin part då far til Vrål, Kjetil Vrålson (1816-1894) dela garden i 1893, det same blei tilfelle med [[Haugenloftet]]. Kjetil var den spennande ukjende oldefaren som Hallvard skriv om i artikkelen. På Kjydding var ei eldbu som folk kunne bu i under krigen. Bua rotna ned etter kvart etter at heieslåtten tok slutt etter krigen. Vrål hadde såleis halvparten av Haugenloftet. Seinare vart halvparten av buret som bnr. 1 åtte, seld til bnr. 4. Det var eldste sonen til Vrål, Kjetil Vrålson (1878-1929) som overtok bnr. 4. Han var gift med Anne Åsulvsdotter Haugetveit (1874-1954). Dei hadde ikkje born. Bror til Kjetil var Torgrim (1884-1952) som var gift med Jorånd Halvorsdotter Eldhuset (1880-1956). Dei hadde borna Gro og [[Hallvard Eldhuset ]]. Hallvard overtok Eldhuset bnr. 5 og Gro (1916-2006) overtok Nordre Haugen bnr. 4. Gro blei gift med Olav Tarjeison Nordenå (1913-1987). Yngste dottera Liv Torhild (1958) som er gift med Harald Sørlien (1955) overtok bnr. 4 med heile Haugenloftet.

Knu-eldh på 13. mai 2019 kl. 07:04

2019-05-13T07:04:17Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 13. mai 2019 kl. 09:04
Line 7:		Line 7:


	Bestefar i denne artikkelen er Vrål Kjetilson Haugen (1848-1925) som overtok [[Nordre Haugen (Bygland gnr. 30)]] bnr. 4. Han var gift med Gro Ljotsdotter Heistad (1855-1929). Gro er nemd i artikkelen og dessutan ei Signe som sannsynlegvis er mor til Vrål, Signe Olavsdotter Nordgarden (1832-1917). I Bygland Gard og Ætt står det at bnr. 1 hadde støylen Kjydding. Det er denne støylen det er tale om i artikkelen. Bnr. 1 og bnr 4. fekk kvar sin part då far til Vrål, Kjetil Vrålson (1816-1894) dela garden i 1893, det same blei tilfelle med [[Haugenloftet]]. Kjetil var den spennande ukjende oldefaren som Hallvard skriv om i artikkelen. På Kjydding var ei eldbu som folk kunne bu i under krigen. Bua rotna ned etter kvart etter at heieslåtten tok slutt etter krigen. Vrål hadde såleis halvparten av Haugenloftet. Seinare vart halvparten av buret som bnr. 1 åtte, seld til bnr. 4. Det var eldste sonen til Vrål, Kjetil Vrålson (1878-1929) som overtok bnr. 4. Han var gift med Anne Åsulvsdotter Haugetveit (1874-1954). Dei hadde ikkje born. Bror til Kjetil var Torgrim (1884-1952) som var gift med Jorånd Halvorsdotter Eldhuset (1880-1956). Dei hadde borna Gro og [[Hallvard Eldhuset ]]. Hallvard overtok Eldhuset bnr. 5 og Gro overtok Nordre Haugen bnr. 4. ~~Dotter til~~ Gro ~~(1916-2006)~~ blei gift med Olav Tarjeison Nordenå (1913-1987). Yngste dottera Liv Torhild (1958) som er gift med Harald Sørlien (1955) overtok bnr. 4 med heile Haugenloftet.		Bestefar i denne artikkelen er Vrål Kjetilson Haugen (1848-1925) som overtok [[Nordre Haugen (Bygland gnr. 30)]] bnr. 4. Han var gift med Gro Ljotsdotter Heistad (1855-1929). Gro er nemd i artikkelen og dessutan ei Signe som sannsynlegvis er mor til Vrål, Signe Olavsdotter Nordgarden (1832-1917). I Bygland Gard og Ætt står det at bnr. 1 hadde støylen Kjydding. Det er denne støylen det er tale om i artikkelen. Bnr. 1 og bnr 4. fekk kvar sin part då far til Vrål, Kjetil Vrålson (1816-1894) dela garden i 1893, det same blei tilfelle med [[Haugenloftet]]. Kjetil var den spennande ukjende oldefaren som Hallvard skriv om i artikkelen. På Kjydding var ei eldbu som folk kunne bu i under krigen. Bua rotna ned etter kvart etter at heieslåtten tok slutt etter krigen. Vrål hadde såleis halvparten av Haugenloftet. Seinare vart halvparten av buret som bnr. 1 åtte, seld til bnr. 4. Det var eldste sonen til Vrål, Kjetil Vrålson (1878-1929) som overtok bnr. 4. Han var gift med Anne Åsulvsdotter Haugetveit (1874-1954). Dei hadde ikkje born. Bror til Kjetil var Torgrim (1884-1952) som var gift med Jorånd Halvorsdotter Eldhuset (1880-1956). Dei hadde borna Gro og [[Hallvard Eldhuset ]]. Hallvard overtok Eldhuset bnr. 5 og Gro (1916-2006) overtok Nordre Haugen bnr. 4. Gro blei gift med Olav Tarjeison Nordenå (1913-1987. Yngste dottera Liv Torhild (1958) som er gift med Harald Sørlien (1955) overtok bnr. 4 med heile Haugenloftet.

Knu-eldh på 11. mai 2019 kl. 04:22

2019-05-11T04:22:22Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 11. mai 2019 kl. 06:22
Line 60:		Line 60:


	(Bilete 8) Dette er Grøssæstemmen slik den såg ut i april 2019. Den er av same typen som [[Topsæstemmen]] og rundt 2 m reguleringshøgde. Restar av sleppebrua ligg framleis over det eine utlaupet.		(Bilete 8) Dette er [[Grøssæstemmen]] slik den såg ut i april 2019. Den er av same typen som [[Topsæstemmen]] og rundt 2 m reguleringshøgde. Restar av sleppebrua ligg framleis over det eine utlaupet.

Knu-eldh på 9. mai 2019 kl. 17:12

2019-05-09T17:12:08Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 9. mai 2019 kl. 19:12
Line 39:		Line 39:


	(Bilete 1) Kart som viser ein del stader i Kjyddingdalen og området rundt som er nemde i artikkelen. [[Grøssæ]] er eit stort vatn på rund 4 km2 og renn ned Kjyddingdalen til [[Topsæ]]. Denne elva kallast ~~Grønåni~~. Støylen Kjydding som høyrer til Nordre Haugen bnr. 4 ligg litt sør for Kjyddingåsen. Gardefjellet og Fantestigen ligg vest for sørenden av Grøssæ og Rjupetoheia ligg i Telemark aust for Grøssæ. Fylkesgrensa går midt på Grøssæ.		(Bilete 1) Kart som viser ein del stader i Kjyddingdalen og området rundt som er nemde i artikkelen. [[Grøssæ]] er eit stort vatn på rund 4 km2 og renn ned Kjyddingdalen til [[Topsæ]]. Denne elva kallast [[Grønåne]]. Støylen Kjydding som høyrer til Nordre Haugen bnr. 4 ligg litt sør for Kjyddingåsen. Gardefjellet og Fantestigen ligg vest for sørenden av Grøssæ og Rjupetoheia ligg i Telemark aust for Grøssæ. Fylkesgrensa går midt på Grøssæ.

Knu-eldh på 5. mai 2019 kl. 17:02

2019-05-05T17:02:11Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 5. mai 2019 kl. 19:02
Line 66:		Line 66:


	(Bilete 10) Her er son til Vrål, Torgrim Vrålson Haugen (1884-1952) med hesten sannsynlegvis utanfor bua til Tallak Frøysnes på Jotjørna. Han kom forbi her når han skulle til steane innafor Jotjørna. Det var her Knut Eldhuset (1881-1901) hadde henta høy då han omkom ( [[Då ungguten Knut omkom under høykøyring på heia]] ). ~~Som~~ Hallvard fortel ~~skadefraus~~ far hans ~~nokre~~ av fingrane ~~og fekk koldbrann~~.		(Bilete 10) Her er son til Vrål, Torgrim Vrålson Haugen (1884-1952) med hesten sannsynlegvis utanfor bua til Tallak Frøysnes på Jotjørna. Han kom forbi her når han skulle til steane innafor Jotjørna. Det var her Knut Eldhuset (1881-1901) hadde henta høy då han omkom ( [[Då ungguten Knut omkom under høykøyring på heia]] ). Hallvard fortel at handa til far hans fraus forderva. Mor mi Birgit fortel at det blei koldbrann i to av fingrane.

Knu-eldh på 3. mai 2019 kl. 07:36

2019-05-03T07:36:08Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2019 kl. 09:36
Line 30:		Line 30:
	[[Fil:Nedstelo 1967.jpg\|miniatyr\|høyre\|(Bilete 6) Nedstelo i Kjyddingdalen rundt 1967. {{Byline\|[[Hallvard Eldhuset]]}}]]		[[Fil:Nedstelo 1967.jpg\|miniatyr\|høyre\|(Bilete 6) Nedstelo i Kjyddingdalen rundt 1967. {{Byline\|[[Hallvard Eldhuset]]}}]]

	[[Fil:Grøssæ 1979.jpg\|miniatyr\|venstre\|(Bilete 7) Utsikt ~~norover~~ Grøssæ i 1979. {{Byline\|[[Knut Eldhuset (1958)]]}}]]		[[Fil:Grøssæ 1979.jpg\|miniatyr\|venstre\|(Bilete 7) Utsikt nordover Grøssæ i 1979. {{Byline\|[[Knut Eldhuset (1958)]]}}]]

	[[Fil:Grøssæ stemmen 2019.jpg\|miniatyr\|høyre\|(Bilete 8) Grøssæstemmen i påska 2019. {{Byline\|[[Knut Eldhuset (1958)]]}}]]		[[Fil:Grøssæ stemmen 2019.jpg\|miniatyr\|høyre\|(Bilete 8) Grøssæstemmen i påska 2019. {{Byline\|[[Knut Eldhuset (1958)]]}}]]
Line 36:		Line 36:
	[[Fil:Grøssæ april 2019.jpg\|miniatyr\|venstre\|(Bilete 9) Eit islagt Grøssæ slik det såg ut i påska 2019.{{Byline\|[[Knut Eldhuset (1958)]]}}]]		[[Fil:Grøssæ april 2019.jpg\|miniatyr\|venstre\|(Bilete 9) Eit islagt Grøssæ slik det såg ut i påska 2019.{{Byline\|[[Knut Eldhuset (1958)]]}}]]

	[[Fil:Torgrim Haugen med hesten.jpg\|miniatyr\|høyre\|(Bilete 10) Torgrim Vrålson Haugen med hesten.{{Byline\|Ukjent}}]]		[[Fil:Torgrim Haugen med hesten.jpg\|miniatyr\|høyre\|(Bilete 10) Torgrim Vrålson Haugen med hesten på Jotjørna.{{Byline\|Ukjent}}]]


Line 66:		Line 66:


	(Bilete 10) Her er son til Vrål, Torgrim Vrålson Haugen (1884-1952) med hesten utanfor ~~ei bu~~ på ~~Åraksheia~~ (~~ukjent bu~~). Som Hallvard fortel skadefraus far hans nokre av fingrane og fekk koldbrann.		(Bilete 10) Her er son til Vrål, Torgrim Vrålson Haugen (1884-1952) med hesten sannsynlegvis utanfor bua til Tallak Frøysnes på Jotjørna. Han kom forbi her når han skulle til steane innafor Jotjørna. Det var her Knut Eldhuset (1881-1901) hadde henta høy då han omkom ( [[Då ungguten Knut omkom under høykøyring på heia]] ). Som Hallvard fortel skadefraus far hans nokre av fingrane og fekk koldbrann.

Harald Haugland: /* Tankar i fotspora hans bestefar */ lenke

2019-05-02T21:51:16Z

Tankar i fotspora hans bestefar: lenke

← Eldre versjon		Versjonen frå 2. mai 2019 kl. 23:51
Line 95:		Line 95:


	Jau, stølsvollen dukkar fram or bjørkeskogen, innringa av Kjydding-åsen, og lier med skjelvande ospelauv og silkemjuk smøle.Skogen er nærsøken, vågar seg mest fram til bua. Ho står der ennå, grå av ver og alder. Ho har vore heim for menneske i utlange tider. Åsane under taket har brotna, og taket har sturta ned på jordgolvet. Ruin! Ruin over alle heier i dalen. Men ruinar gøymer historie. Eg gjev meg til som arkeolog med mi eiga ætt som objekt. Mellom taknevrane ligg ein haug trog. Der ligg eitt med namn på. VKSH står der —— Vrål Kjetilsson Haugen —— eit spor etter tollekniven hans. Eg hugsar han så vidt frå barneåra der han sat i stolen sin heime i stova i kvit skjorte og sundagsstille. ——- Men oldefar er den spennande ukjende.		Jau, stølsvollen dukkar fram or bjørkeskogen, innringa av [[Kjyddingåsen\|Kjydding-åsen]], og lier med skjelvande ospelauv og silkemjuk smøle.Skogen er nærsøken, vågar seg mest fram til bua. Ho står der ennå, grå av ver og alder. Ho har vore heim for menneske i utlange tider. Åsane under taket har brotna, og taket har sturta ned på jordgolvet. Ruin! Ruin over alle heier i dalen. Men ruinar gøymer historie. Eg gjev meg til som arkeolog med mi eiga ætt som objekt. Mellom taknevrane ligg ein haug trog. Der ligg eitt med namn på. VKSH står der —— Vrål Kjetilsson Haugen —— eit spor etter tollekniven hans. Eg hugsar han så vidt frå barneåra der han sat i stolen sin heime i stova i kvit skjorte og sundagsstille. ——- Men oldefar er den spennande ukjende.