Målreisinga i Evje og Hornnes - Endringshistorikk

Geir Daasvatn: /* Referansar */ rettet tegnsetting

2017-03-01T10:37:38Z

Referansar: rettet tegnsetting

← Eldre versjon		Versjonen frå 1. mars 2017 kl. 12:37
Line 72:		Line 72:

	== Referansar ==		== Referansar ==
	<references>		<references/>

	[[Kategori:Kultur i Evje og Hornnes]]		[[Kategori:Kultur i Evje og Hornnes]]

Geir Daasvatn: /* Dei frilynde ungdomslaga */ lenkefiks Gunvald Abusdal

2016-01-07T09:20:59Z

Dei frilynde ungdomslaga: lenkefiks Gunvald Abusdal

← Eldre versjon		Versjonen frå 7. januar 2016 kl. 11:20
Line 55:		Line 55:

	== Dei frilynde ungdomslaga ==		== Dei frilynde ungdomslaga ==
	«Noregs Ungdomslag blei også her i bygda ein viktig faktor i målreisinga», heiter det i oppgåva til Rita Flottorp. [[Hornnes Ungdomslag]] blei skipa i 1897. [[Gunvald Abusdal]] var ein av skiparane. Han blei ei drivkraft både i ungdomslag og mållag. Andre sentrale personar i denne foreninga var [[Gunstein Uleberg]], [[Hans Hansen]] og [[Olav O. Uleberg]] med fleire. På Evje blei det skipa eit ungdomslag i 1899. [[Nils Odde]], som i si ordførartid i 1920 fekk vedteke at skulestyreprotokollen i Evje skulle skrivast på nynorsk, var nok ei drivande kraft i det laget. Laget hadde mellom anna eit handskrive lagsblad som heitte ''Fram''. Slike handskrevne blad var vanleg programpost på møta i dei frilynde ungdomslaga. «Det var verdfulle innslag i målreisingsarbeidet, der medlemene lærde seg og utvikla godt nynorsk skriftspråk», avsluttar Flottorp denne bolken av oppgåva si med.		«Noregs Ungdomslag blei også her i bygda ein viktig faktor i målreisinga», heiter det i oppgåva til Rita Flottorp. [[Hornnes Ungdomslag]] blei skipa i 1897. [[Gunvald O. Abusdal]] var ein av skiparane. Han blei ei drivkraft både i ungdomslag og mållag. Andre sentrale personar i denne foreninga var [[Gunstein Uleberg]], [[Hans Hansen]] og [[Olav O. Uleberg]] med fleire. På Evje blei det skipa eit ungdomslag i 1899. [[Nils Odde]], som i si ordførartid i 1920 fekk vedteke at skulestyreprotokollen i Evje skulle skrivast på nynorsk, var nok ei drivande kraft i det laget. Laget hadde mellom anna eit handskrive lagsblad som heitte ''Fram''. Slike handskrevne blad var vanleg programpost på møta i dei frilynde ungdomslaga. «Det var verdfulle innslag i målreisingsarbeidet, der medlemene lærde seg og utvikla godt nynorsk skriftspråk», avsluttar Flottorp denne bolken av oppgåva si med.

	== Evje og Hornnes Mållag ==		== Evje og Hornnes Mållag ==

Harald Haugland:

2016-01-05T21:54:10Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 5. januar 2016 kl. 23:54
Line 1:		Line 1:
	'''Målreisinga i Evje og Hornnes''', arbeidet med å få nynorsk (landsmål) inn i skule, kyrkje og administrasjon, kom for alvor i gang etter eit møte i forstandarskapet i [[Evje og Hornnes Sparebank]] [[7. januar 1892]].		<onlyinclude>'''Målreisinga i Evje og Hornnes''', arbeidet med å få nynorsk (landsmål) inn i skule, kyrkje og administrasjon, kom for alvor i gang etter eit møte i forstandarskapet i [[Evje og Hornnes Sparebank]] [[7. januar 1892]]. </onlyinclude>

	== Bakgrunn ==		== Bakgrunn ==
Line 8:		Line 8:
	== Den første framstøyten i Evje og Hornnes ==		== Den første framstøyten i Evje og Hornnes ==
	[[Fil:Ola N. Galteland.jpg\|miniatyr\|høyre\|Ola N. Galteland. {{Byline\|Frå jubileumsboka [[Setesdals ungdomsskule 1876-1926]]}}]]		[[Fil:Ola N. Galteland.jpg\|miniatyr\|høyre\|Ola N. Galteland. {{Byline\|Frå jubileumsboka [[Setesdals ungdomsskule 1876-1926]]}}]]
	Forstandarskapet i Evje og Hornnes Sparebank skulle på det nemnde møtet 7. januar 1892 vedta ny plan for banken. Ei nemnd hadde på førehand utarbeidd eit framlegg. [[Ola G. Lauvland]] føreslo då at planen skulle omsetjast til norsk bygdemål (landsmål) og leggast fram og gjennomgåast på eit seinare møte. Der skulle det då avgjerast kva for målform planen skulle trykkast på. Futen i [[Setesdal]], [[Andreas Hølaas]], tok på seg omsetjingsarbeidet, der det trongst juridisk kompetanse. «Med den bakgrunn han hadde kan det tenkjast at det er han som eigentleg stod bak framlegget. Han blei med i forstandarskapet som formann året etter. Ola G. Lauvland var kasserar i banken og eldste bror til [[Jørgen Løvland]], så det er ikkje utruleg at også han (Jørgen) kan ha hatt ein finger med i spelet», meiner Rita Flottorp i oppgåve si.		<onlyinclude>Forstandarskapet i Evje og Hornnes Sparebank skulle på det nemnde møtet 7. januar 1892 vedta ny plan for banken. Ei nemnd hadde på førehand utarbeidd eit framlegg. [[Ola G. Lauvland]] føreslo då at planen skulle omsetjast til norsk bygdemål (landsmål) og leggast fram og gjennomgåast på eit seinare møte. Der skulle det då avgjerast kva for målform planen skulle trykkast på.</onlyinclude> Futen i [[Setesdal]], [[Andreas Hølaas]], tok på seg omsetjingsarbeidet, der det trongst juridisk kompetanse. «Med den bakgrunn han hadde kan det tenkjast at det er han som eigentleg stod bak framlegget. Han blei med i forstandarskapet som formann året etter. Ola G. Lauvland var kasserar i banken og eldste bror til [[Jørgen Løvland]], så det er ikkje utruleg at også han (Jørgen) kan ha hatt ein finger med i spelet», meiner Rita Flottorp i oppgåve si.

	Forstandarskapet samla seg til neste møte [[21. mars 1892]]. Her behandla dei «et af O. G. Løvland fremsat forslag om at Planen for banken omskrives paa Bygdemaal» og «et af Hr. Foged Hølaas udarbeidet Udkast til Plan blev oplæst og vedtaget mod 6 stemmer». Dei som truleg røysta for framlegget var: Lærar [[Hans Faret]], lærar [[Klemet Syrtveit]], lærar Ole N. Løvland, T. Ø. Aaneland, [[Salve N. Løvland]], [[Ole N. Kleveland]], [[Ole J. Bjorå]], [[Ole T. Fennefoss]], [[Ola N. Galteland]], [[Eirik Bjoraa\|Eirik S. Bjoraa]], [[Notto A. Østerhus]], lensmann [[Olav J. Haavardstad]] og landhandlar [[Gunnar O. Abusdal]].		Forstandarskapet samla seg til neste møte [[21. mars 1892]]. Her behandla dei «et af O. G. Løvland fremsat forslag om at Planen for banken omskrives paa Bygdemaal» og «et af Hr. Foged Hølaas udarbeidet Udkast til Plan blev oplæst og vedtaget mod 6 stemmer». Dei som truleg røysta for framlegget var: Lærar [[Hans Faret]], lærar [[Klemet Syrtveit]], lærar Ole N. Løvland, T. Ø. Aaneland, [[Salve N. Løvland]], [[Ole N. Kleveland]], [[Ole J. Bjorå]], [[Ole T. Fennefoss]], [[Ola N. Galteland]], [[Eirik Bjoraa\|Eirik S. Bjoraa]], [[Notto A. Østerhus]], lensmann [[Olav J. Haavardstad]] og landhandlar [[Gunnar O. Abusdal]].

Geir Daasvatn: /* Avslutning */ rettet tegnsetting

2016-01-05T10:27:03Z

Avslutning: rettet tegnsetting

← Eldre versjon		Versjonen frå 5. januar 2016 kl. 12:27
Line 62:		Line 62:

	== Avslutning ==		== Avslutning ==
	[[Fil:Sigurd Haugsgjerd.jpg\|miniatyr\|venstre\|[[Sigurd Haugsgjerd har vore ein viktig talsmann for nynorsken]]. {{Byline\|Setesdølen}}]]		[[Fil:Sigurd Haugsgjerd.jpg\|miniatyr\|venstre\|[[Sigurd Haugsgjerd]] har vore ein viktig talsmann for nynorsken. {{Byline\|Setesdølen}}]]
	«Landsmål» blei etterkvart erstatta av «nynorsk», og då landsmålet/nynorsken hadde vunne fram i skule, kyrkje og kommuneadmionistrasjon, var målsetjingane for lokalt målreisingsarbeid ikkje så konkrete lenger. Men målreisinga heldt fram på anna vis, med til dømes auka bruk av nynorsk i lokalavisene. O. S. Moi, [[Ingvald Kaldhusdal]], [[Torvald Haavardstad]], H. T. Moseid, Aanen Th. Abusland og [[Torgeir Fennefoss]] var alle ivrige bidragsytarar som skreiv godt. Mest å seie på denne fronten har truleg [[Setesdølen]] hatt. Avisa kom ut med det første nummeret i 1975, og var eit resultat av målretta arbeid mellom anna frå mållaga i [[Setesdal]]. Setesdølen har greidd seg godt økonomisk, og har kome opp i eit tingartal som ein knapt hadde rekna med frå starten. Alt redaksjonelt stoff skal etter statuttane vere på nynorsk. «Redaktør Sigurd Haugsgjerd har vore ein god avismann og ein viktig talsmann for nynorsken», skriv Rita Flottorp. Avisa Setesdølen har også fått målprisen i Bygland for innsatsen.		«Landsmål» blei etterkvart erstatta av «nynorsk», og då landsmålet/nynorsken hadde vunne fram i skule, kyrkje og kommuneadmionistrasjon, var målsetjingane for lokalt målreisingsarbeid ikkje så konkrete lenger. Men målreisinga heldt fram på anna vis, med til dømes auka bruk av nynorsk i lokalavisene. O. S. Moi, [[Ingvald Kaldhusdal]], [[Torvald Haavardstad]], H. T. Moseid, Aanen Th. Abusland og [[Torgeir Fennefoss]] var alle ivrige bidragsytarar som skreiv godt. Mest å seie på denne fronten har truleg [[Setesdølen]] hatt. Avisa kom ut med det første nummeret i 1975, og var eit resultat av målretta arbeid mellom anna frå mållaga i [[Setesdal]]. Setesdølen har greidd seg godt økonomisk, og har kome opp i eit tingartal som ein knapt hadde rekna med frå starten. Alt redaksjonelt stoff skal etter statuttane vere på nynorsk. «Redaktør Sigurd Haugsgjerd har vore ein god avismann og ein viktig talsmann for nynorsken», skriv Rita Flottorp. Avisa Setesdølen har også fått målprisen i Bygland for innsatsen.

Geir Daasvatn: /* Avslutning */ Litt bildetekst til Haugsgjerd

2016-01-05T10:26:32Z

Avslutning: Litt bildetekst til Haugsgjerd

← Eldre versjon		Versjonen frå 5. januar 2016 kl. 12:26
Line 62:		Line 62:

	== Avslutning ==		== Avslutning ==
	[[Fil:Sigurd Haugsgjerd.jpg\|miniatyr\|venstre\|Sigurd Haugsgjerd.]]		[[Fil:Sigurd Haugsgjerd.jpg\|miniatyr\|venstre\|[[Sigurd Haugsgjerd har vore ein viktig talsmann for nynorsken]]. {{Byline\|Setesdølen}}]]
	«Landsmål» blei etterkvart erstatta av «nynorsk», og då landsmålet/nynorsken hadde vunne fram i skule, kyrkje og kommuneadmionistrasjon, var målsetjingane for lokalt målreisingsarbeid ikkje så konkrete lenger. Men målreisinga heldt fram på anna vis, med til dømes auka bruk av nynorsk i lokalavisene. O. S. Moi, [[Ingvald Kaldhusdal]], [[Torvald Haavardstad]], H. T. Moseid, Aanen Th. Abusland og [[Torgeir Fennefoss]] var alle ivrige bidragsytarar som skreiv godt. Mest å seie på denne fronten har truleg [[Setesdølen]] hatt. Avisa kom ut med det første nummeret i 1975, og var eit resultat av målretta arbeid mellom anna frå mållaga i [[Setesdal]]. Setesdølen har greidd seg godt økonomisk, og har kome opp i eit tingartal som ein knapt hadde rekna med frå starten. Alt redaksjonelt stoff skal etter statuttane vere på nynorsk. «Redaktør Sigurd Haugsgjerd har vore ein god avismann og ein viktig talsmann for nynorsken», skriv Rita Flottorp. Avisa Setesdølen har også fått målprisen i Bygland for innsatsen.		«Landsmål» blei etterkvart erstatta av «nynorsk», og då landsmålet/nynorsken hadde vunne fram i skule, kyrkje og kommuneadmionistrasjon, var målsetjingane for lokalt målreisingsarbeid ikkje så konkrete lenger. Men målreisinga heldt fram på anna vis, med til dømes auka bruk av nynorsk i lokalavisene. O. S. Moi, [[Ingvald Kaldhusdal]], [[Torvald Haavardstad]], H. T. Moseid, Aanen Th. Abusland og [[Torgeir Fennefoss]] var alle ivrige bidragsytarar som skreiv godt. Mest å seie på denne fronten har truleg [[Setesdølen]] hatt. Avisa kom ut med det første nummeret i 1975, og var eit resultat av målretta arbeid mellom anna frå mållaga i [[Setesdal]]. Setesdølen har greidd seg godt økonomisk, og har kome opp i eit tingartal som ein knapt hadde rekna med frå starten. Alt redaksjonelt stoff skal etter statuttane vere på nynorsk. «Redaktør Sigurd Haugsgjerd har vore ein god avismann og ein viktig talsmann for nynorsken», skriv Rita Flottorp. Avisa Setesdølen har også fått målprisen i Bygland for innsatsen.

Geir Daasvatn: /* Avslutning */ Bilde Sigurd Haugsgjerd

2016-01-05T10:24:43Z

Avslutning: Bilde Sigurd Haugsgjerd

← Eldre versjon		Versjonen frå 5. januar 2016 kl. 12:24
Line 62:		Line 62:

	== Avslutning ==		== Avslutning ==
			[[Fil:Sigurd Haugsgjerd.jpg\|miniatyr\|venstre\|Sigurd Haugsgjerd.]]
	«Landsmål» blei etterkvart erstatta av «nynorsk», og då landsmålet/nynorsken hadde vunne fram i skule, kyrkje og kommuneadmionistrasjon, var målsetjingane for lokalt målreisingsarbeid ikkje så konkrete lenger. Men målreisinga heldt fram på anna vis, med til dømes auka bruk av nynorsk i lokalavisene. O. S. Moi, [[Ingvald Kaldhusdal]], [[Torvald Haavardstad]], H. T. Moseid, Aanen Th. Abusland og [[Torgeir Fennefoss]] var alle ivrige bidragsytarar som skreiv godt. Mest å seie på denne fronten har truleg [[Setesdølen]] hatt. Avisa kom ut med det første nummeret i 1975, og var eit resultat av målretta arbeid mellom anna frå mållaga i [[Setesdal]]. Setesdølen har greidd seg godt økonomisk, og har kome opp i eit tingartal som ein knapt hadde rekna med frå starten. Alt redaksjonelt stoff skal etter statuttane vere på nynorsk. «Redaktør Sigurd Haugsgjerd har vore ein god avismann og ein viktig talsmann for nynorsken», skriv Rita Flottorp. Avisa Setesdølen har også fått målprisen i Bygland for innsatsen.		«Landsmål» blei etterkvart erstatta av «nynorsk», og då landsmålet/nynorsken hadde vunne fram i skule, kyrkje og kommuneadmionistrasjon, var målsetjingane for lokalt målreisingsarbeid ikkje så konkrete lenger. Men målreisinga heldt fram på anna vis, med til dømes auka bruk av nynorsk i lokalavisene. O. S. Moi, [[Ingvald Kaldhusdal]], [[Torvald Haavardstad]], H. T. Moseid, Aanen Th. Abusland og [[Torgeir Fennefoss]] var alle ivrige bidragsytarar som skreiv godt. Mest å seie på denne fronten har truleg [[Setesdølen]] hatt. Avisa kom ut med det første nummeret i 1975, og var eit resultat av målretta arbeid mellom anna frå mållaga i [[Setesdal]]. Setesdølen har greidd seg godt økonomisk, og har kome opp i eit tingartal som ein knapt hadde rekna med frå starten. Alt redaksjonelt stoff skal etter statuttane vere på nynorsk. «Redaktør Sigurd Haugsgjerd har vore ein god avismann og ein viktig talsmann for nynorsken», skriv Rita Flottorp. Avisa Setesdølen har også fått målprisen i Bygland for innsatsen.

	Då Evje og Hornnes blei slått saman til éin kommune i 1960, hadde begge kommunane nynorsk som hovudmål både i skule og administrasjon. I Hornnes er nynorsk framleis hovudmålet i skulen. Men i Evje blei det alt tidleg på 1960-talet oppretta parallellklassar i bokmål. Det var mykje etter ønske frå dei mange tilflyttarane til kommunen i samband med [[Evjemoen\|Evjemoen militærleir]]. I 1980 vedtok kommunestyret at kommunen skulle vere språkleg nøytral i administrasjonsmålet. Eit «vedheng» til vedtaket sa at ein såg det naturleg at det også i framtida vart nytta nynorsk i den kommunale administrasjonen. «Her må me vel til slutt kunne seie at praksisen i kommunen nok ikkje alltid har vore, og er i samsvar med ordlyden i vedhenget», avsluttar Rita Flottorp oppgåva si med.		Då Evje og Hornnes blei slått saman til éin kommune i 1960, hadde begge kommunane nynorsk som hovudmål både i skule og administrasjon. I Hornnes er nynorsk framleis hovudmålet i skulen. Men i Evje blei det alt tidleg på 1960-talet oppretta parallellklassar i bokmål. Det var mykje etter ønske frå dei mange tilflyttarane til kommunen i samband med [[Evjemoen\|Evjemoen militærleir]]. I 1980 vedtok kommunestyret at kommunen skulle vere språkleg nøytral i administrasjonsmålet. Eit «vedheng» til vedtaket sa at ein såg det naturleg at det også i framtida vart nytta nynorsk i den kommunale administrasjonen. «Her må me vel til slutt kunne seie at praksisen i kommunen nok ikkje alltid har vore, og er i samsvar med ordlyden i vedhenget», avsluttar Rita Flottorp oppgåva si med.

	== Kjelder ==		== Kjelder ==
	*[[Rita Flottorp]], ''[[Med sans for det norske. Glimt frå målreisinga i Evje og Hornnes, med sideblikk på den nasjonale utviklinga]]'', trykt hefte, utgjeve 2001		*[[Rita Flottorp]], ''[[Med sans for det norske. Glimt frå målreisinga i Evje og Hornnes, med sideblikk på den nasjonale utviklinga]]'', trykt hefte, utgjeve 2001

Geir Daasvatn: /* Den første framstøyten i Evje og Hornnes */ lenkefiks

2016-01-05T10:21:12Z

Den første framstøyten i Evje og Hornnes: lenkefiks

← Eldre versjon		Versjonen frå 5. januar 2016 kl. 12:21
Line 7:		Line 7:

	== Den første framstøyten i Evje og Hornnes ==		== Den første framstøyten i Evje og Hornnes ==
	[[Fil:Ola N. Galteland.jpg\|miniatyr\|høyre\|Ola N. Galteland. {{Byline\|Frå jubileumsboka [[~~Setesdal Ungdomsskule~~ 1876-1926]]}}]]		[[Fil:Ola N. Galteland.jpg\|miniatyr\|høyre\|Ola N. Galteland. {{Byline\|Frå jubileumsboka [[Setesdals ungdomsskule 1876-1926]]}}]]
	Forstandarskapet i Evje og Hornnes Sparebank skulle på det nemnde møtet 7. januar 1892 vedta ny plan for banken. Ei nemnd hadde på førehand utarbeidd eit framlegg. [[Ola G. Lauvland]] føreslo då at planen skulle omsetjast til norsk bygdemål (landsmål) og leggast fram og gjennomgåast på eit seinare møte. Der skulle det då avgjerast kva for målform planen skulle trykkast på. Futen i [[Setesdal]], [[Andreas Hølaas]], tok på seg omsetjingsarbeidet, der det trongst juridisk kompetanse. «Med den bakgrunn han hadde kan det tenkjast at det er han som eigentleg stod bak framlegget. Han blei med i forstandarskapet som formann året etter. Ola G. Lauvland var kasserar i banken og eldste bror til [[Jørgen Løvland]], så det er ikkje utruleg at også han (Jørgen) kan ha hatt ein finger med i spelet», meiner Rita Flottorp i oppgåve si.		Forstandarskapet i Evje og Hornnes Sparebank skulle på det nemnde møtet 7. januar 1892 vedta ny plan for banken. Ei nemnd hadde på førehand utarbeidd eit framlegg. [[Ola G. Lauvland]] føreslo då at planen skulle omsetjast til norsk bygdemål (landsmål) og leggast fram og gjennomgåast på eit seinare møte. Der skulle det då avgjerast kva for målform planen skulle trykkast på. Futen i [[Setesdal]], [[Andreas Hølaas]], tok på seg omsetjingsarbeidet, der det trongst juridisk kompetanse. «Med den bakgrunn han hadde kan det tenkjast at det er han som eigentleg stod bak framlegget. Han blei med i forstandarskapet som formann året etter. Ola G. Lauvland var kasserar i banken og eldste bror til [[Jørgen Løvland]], så det er ikkje utruleg at også han (Jørgen) kan ha hatt ein finger med i spelet», meiner Rita Flottorp i oppgåve si.

Geir Daasvatn: /* Bakgrunn */ wikilenke Knud Knudsen

2016-01-05T10:18:02Z

Bakgrunn: wikilenke Knud Knudsen

← Eldre versjon		Versjonen frå 5. januar 2016 kl. 12:18
Line 2:		Line 2:

	== Bakgrunn ==		== Bakgrunn ==
	1814 er eit merkeår i Noregssoga. Ei systematisk oppbygging av den nye nasjonen tok til. Eit eige språk og ein eigen litteratur er viktige byggesteinar for eit sjølvstendig land. Noreg hadde ingen av delane i 1814. Dansk språk og kultur dominerte frå før. Nå var nasjonen også truga av svensk påverknad. [[:no:Ivar Aasen\|Ivar Aasen]] gjekk i gang med sitt store prosjekt med siktemål å etablere eit norsk skriftspråk, eit «landsmål». Han tok utgangspunkt i det han meinte var ein ubroten måltradisjon frå norrøn tid og fram til samtida. Men det var politisk usemje om kva som var «norsk». Knud Knudsen var Ivar Aasens rake motsetning med omsyn til kven som skulle representere det norsknasjonale. Knudsen bygde på talespråket til den sosiale klassen som hadde stått bak og gjennomført 1814, og som var den politisk styrande og kulturelt leiande i det nye Noreg. «Om desse to ulike vegane til eit samla norsk språk stod striden ut heile hundreåret», skriv [[Rita Flottorp]] i [[Med sans for det norske. Glimt frå målreisinga i Evje og Hornnes, med sideblikk på den nasjonale utviklinga\|fordjupingsoppgåva si om målreisinga i Evje og Hornnes]] i grunnfagstudiet i nordisk frå 2000/2001.		1814 er eit merkeår i Noregssoga. Ei systematisk oppbygging av den nye nasjonen tok til. Eit eige språk og ein eigen litteratur er viktige byggesteinar for eit sjølvstendig land. Noreg hadde ingen av delane i 1814. Dansk språk og kultur dominerte frå før. Nå var nasjonen også truga av svensk påverknad. [[:no:Ivar Aasen\|Ivar Aasen]] gjekk i gang med sitt store prosjekt med siktemål å etablere eit norsk skriftspråk, eit «landsmål». Han tok utgangspunkt i det han meinte var ein ubroten måltradisjon frå norrøn tid og fram til samtida. Men det var politisk usemje om kva som var «norsk». [[:no:Knud Knudsen\|Knud Knudsen]] var Ivar Aasens rake motsetning med omsyn til kven som skulle representere det norsknasjonale. Knudsen bygde på talespråket til den sosiale klassen som hadde stått bak og gjennomført 1814, og som var den politisk styrande og kulturelt leiande i det nye Noreg. «Om desse to ulike vegane til eit samla norsk språk stod striden ut heile hundreåret», skriv [[Rita Flottorp]] i [[Med sans for det norske. Glimt frå målreisinga i Evje og Hornnes, med sideblikk på den nasjonale utviklinga\|fordjupingsoppgåva si om målreisinga i Evje og Hornnes]] i grunnfagstudiet i nordisk frå 2000/2001.

	I 1878 vedtok Stortinget at elevane si dialekt skulle leggast til grunn for den munnlege undervisninga i almugeskulen. Dette vedtaket blei eit «springbrett» for «jamstellingsvedtaket» i 1885, då dei to skriftformene blei offisielt jamstelte. Så kom til slutt den såkalla «målparagrafen» i 1892. Lova gav dei lokale skulestyra rett til å avgjere kva for ei av dei to skriftformene elevane skulle ha den skriftlege opplæringa i. «Dermed var dei formelle vedtaka gjorde for at landsmålsrørsla kunne gå i gang med arbeidet for å vinne rom for det skriftspråket som frå 1929 fekk namnet nynorsk», held Rita Flottorp fram.		I 1878 vedtok Stortinget at elevane si dialekt skulle leggast til grunn for den munnlege undervisninga i almugeskulen. Dette vedtaket blei eit «springbrett» for «jamstellingsvedtaket» i 1885, då dei to skriftformene blei offisielt jamstelte. Så kom til slutt den såkalla «målparagrafen» i 1892. Lova gav dei lokale skulestyra rett til å avgjere kva for ei av dei to skriftformene elevane skulle ha den skriftlege opplæringa i. «Dermed var dei formelle vedtaka gjorde for at landsmålsrørsla kunne gå i gang med arbeidet for å vinne rom for det skriftspråket som frå 1929 fekk namnet nynorsk», held Rita Flottorp fram.

Geir Daasvatn: /* Bakgrunn */ wikilenke Ivar Aasen

2016-01-05T10:15:45Z

Bakgrunn: wikilenke Ivar Aasen

← Eldre versjon		Versjonen frå 5. januar 2016 kl. 12:15
Line 2:		Line 2:

	== Bakgrunn ==		== Bakgrunn ==
	1814 er eit merkeår i Noregssoga. Ei systematisk oppbygging av den nye nasjonen tok til. Eit eige språk og ein eigen litteratur er viktige byggesteinar for eit sjølvstendig land. Noreg hadde ingen av delane i 1814. Dansk språk og kultur dominerte frå før. Nå var nasjonen også truga av svensk påverknad. Ivar Aasen gjekk i gang med sitt store prosjekt med siktemål å etablere eit norsk skriftspråk, eit «landsmål». Han tok utgangspunkt i det han meinte var ein ubroten måltradisjon frå norrøn tid og fram til samtida. Men det var politisk usemje om kva som var «norsk». Knud Knudsen var Ivar Aasens rake motsetning med omsyn til kven som skulle representere det norsknasjonale. Knudsen bygde på talespråket til den sosiale klassen som hadde stått bak og gjennomført 1814, og som var den politisk styrande og kulturelt leiande i det nye Noreg. «Om desse to ulike vegane til eit samla norsk språk stod striden ut heile hundreåret», skriv [[Rita Flottorp]] i [[Med sans for det norske. Glimt frå målreisinga i Evje og Hornnes, med sideblikk på den nasjonale utviklinga\|fordjupingsoppgåva si om målreisinga i Evje og Hornnes]] i grunnfagstudiet i nordisk frå 2000/2001.		1814 er eit merkeår i Noregssoga. Ei systematisk oppbygging av den nye nasjonen tok til. Eit eige språk og ein eigen litteratur er viktige byggesteinar for eit sjølvstendig land. Noreg hadde ingen av delane i 1814. Dansk språk og kultur dominerte frå før. Nå var nasjonen også truga av svensk påverknad. [[:no:Ivar Aasen\|Ivar Aasen]] gjekk i gang med sitt store prosjekt med siktemål å etablere eit norsk skriftspråk, eit «landsmål». Han tok utgangspunkt i det han meinte var ein ubroten måltradisjon frå norrøn tid og fram til samtida. Men det var politisk usemje om kva som var «norsk». Knud Knudsen var Ivar Aasens rake motsetning med omsyn til kven som skulle representere det norsknasjonale. Knudsen bygde på talespråket til den sosiale klassen som hadde stått bak og gjennomført 1814, og som var den politisk styrande og kulturelt leiande i det nye Noreg. «Om desse to ulike vegane til eit samla norsk språk stod striden ut heile hundreåret», skriv [[Rita Flottorp]] i [[Med sans for det norske. Glimt frå målreisinga i Evje og Hornnes, med sideblikk på den nasjonale utviklinga\|fordjupingsoppgåva si om målreisinga i Evje og Hornnes]] i grunnfagstudiet i nordisk frå 2000/2001.

	I 1878 vedtok Stortinget at elevane si dialekt skulle leggast til grunn for den munnlege undervisninga i almugeskulen. Dette vedtaket blei eit «springbrett» for «jamstellingsvedtaket» i 1885, då dei to skriftformene blei offisielt jamstelte. Så kom til slutt den såkalla «målparagrafen» i 1892. Lova gav dei lokale skulestyra rett til å avgjere kva for ei av dei to skriftformene elevane skulle ha den skriftlege opplæringa i. «Dermed var dei formelle vedtaka gjorde for at landsmålsrørsla kunne gå i gang med arbeidet for å vinne rom for det skriftspråket som frå 1929 fekk namnet nynorsk», held Rita Flottorp fram.		I 1878 vedtok Stortinget at elevane si dialekt skulle leggast til grunn for den munnlege undervisninga i almugeskulen. Dette vedtaket blei eit «springbrett» for «jamstellingsvedtaket» i 1885, då dei to skriftformene blei offisielt jamstelte. Så kom til slutt den såkalla «målparagrafen» i 1892. Lova gav dei lokale skulestyra rett til å avgjere kva for ei av dei to skriftformene elevane skulle ha den skriftlege opplæringa i. «Dermed var dei formelle vedtaka gjorde for at landsmålsrørsla kunne gå i gang med arbeidet for å vinne rom for det skriftspråket som frå 1929 fekk namnet nynorsk», held Rita Flottorp fram.

Geir Daasvatn: /* Den første framstøyten i Evje og Hornnes */ flyttet bildet til høre

2016-01-05T10:14:31Z

Den første framstøyten i Evje og Hornnes: flyttet bildet til høre

← Eldre versjon		Versjonen frå 5. januar 2016 kl. 12:14
Line 7:		Line 7:

	== Den første framstøyten i Evje og Hornnes ==		== Den første framstøyten i Evje og Hornnes ==
	[[Fil:Ola N. Galteland.jpg\|miniatyr\|~~venstre~~\|Ola N. Galteland. {{Byline\|Frå jubileumsboka [[Setesdal Ungdomsskule 1876-1926]]}}]]		[[Fil:Ola N. Galteland.jpg\|miniatyr\|høyre\|Ola N. Galteland. {{Byline\|Frå jubileumsboka [[Setesdal Ungdomsskule 1876-1926]]}}]]
	Forstandarskapet i Evje og Hornnes Sparebank skulle på det nemnde møtet 7. januar 1892 vedta ny plan for banken. Ei nemnd hadde på førehand utarbeidd eit framlegg. [[Ola G. Lauvland]] føreslo då at planen skulle omsetjast til norsk bygdemål (landsmål) og leggast fram og gjennomgåast på eit seinare møte. Der skulle det då avgjerast kva for målform planen skulle trykkast på. Futen i [[Setesdal]], [[Andreas Hølaas]], tok på seg omsetjingsarbeidet, der det trongst juridisk kompetanse. «Med den bakgrunn han hadde kan det tenkjast at det er han som eigentleg stod bak framlegget. Han blei med i forstandarskapet som formann året etter. Ola G. Lauvland var kasserar i banken og eldste bror til [[Jørgen Løvland]], så det er ikkje utruleg at også han (Jørgen) kan ha hatt ein finger med i spelet», meiner Rita Flottorp i oppgåve si.		Forstandarskapet i Evje og Hornnes Sparebank skulle på det nemnde møtet 7. januar 1892 vedta ny plan for banken. Ei nemnd hadde på førehand utarbeidd eit framlegg. [[Ola G. Lauvland]] føreslo då at planen skulle omsetjast til norsk bygdemål (landsmål) og leggast fram og gjennomgåast på eit seinare møte. Der skulle det då avgjerast kva for målform planen skulle trykkast på. Futen i [[Setesdal]], [[Andreas Hølaas]], tok på seg omsetjingsarbeidet, der det trongst juridisk kompetanse. «Med den bakgrunn han hadde kan det tenkjast at det er han som eigentleg stod bak framlegget. Han blei med i forstandarskapet som formann året etter. Ola G. Lauvland var kasserar i banken og eldste bror til [[Jørgen Løvland]], så det er ikkje utruleg at også han (Jørgen) kan ha hatt ein finger med i spelet», meiner Rita Flottorp i oppgåve si.