Bleke: Skilnad mellom versjonar
rydda og omsette til nynorsk |
s →Kjelde: orto |
||
| (6 mellomliggjande versjonar av 4 brukarar er ikkje viste) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
[[Fil:Blekestim.jpg|miniatyr|Blekestim i fiskeanlegget på Syrtveit i år 2000{{byline|[[Reidar Tveito]]}}]] | |||
'''Bleke''' er en [[:no:reliktlaks|reliktlaks]] som opprinneleg var vanleg i [[Byglandsfjorden]] og vassdraget [[Otra]]. | '''Bleke''' er en [[:no:reliktlaks|reliktlaks]] som opprinneleg var vanleg i [[Byglandsfjorden]] og vassdraget [[Otra]]. | ||
Etter den første reguleringa i 1905 vart viktige gyteområde borte. Rundt 1970 var stammen nesten borte på grunn av generell forsuring og tilslamming frå Brokkereguleringa i 1964. Ei lita bestand vart berga i 1972 av [[Rasmus Ersland]] og stamfisk vart sikra på fem ulike settefiskanlegg i Sør-Norge, deriblant eit lokalt anlegg på Bygland. Ei rekke uhell førte til at det i 1973 kun var totalt 202 ensomrige bleker att, lokalisert på [[:no:Reinsvoll|Reinsvoll klekkeri]] i [[Oppland]]. | Etter den første reguleringa i 1905 vart viktige gyteområde borte. Rundt 1970 var stammen nesten borte på grunn av generell forsuring og tilslamming frå Brokkereguleringa i 1964. Ei lita bestand vart berga i 1972 av [[Rasmus Ersland]] og stamfisk vart sikra på fem ulike settefiskanlegg i Sør-Norge, deriblant eit lokalt anlegg på Bygland. Ei rekke uhell førte til at det i 1973 kun var totalt 202 ensomrige bleker att, lokalisert på [[:no:Reinsvoll|Reinsvoll klekkeri]] i [[Oppland]]. | ||
[[Otteraaens Brugseierforening]] (OB), som har konsesjon for regulering av Byglandsfjorden m.m., er gjennom konsesjonsvilkår pålagt å sette ut bleke i [[Byglandsfjorden]]. Dei bygde i | [[Otteraaens Brugseierforening]] (OB), som har konsesjon for regulering av Byglandsfjorden m.m., er gjennom konsesjonsvilkår pålagt å sette ut bleke i [[Byglandsfjorden]]. Dei bygde i 1991 eit moderne settefiskanlegg, [[Syrtveit Fiskeanlegg]], for å oppfylle konsesjonsvilkåra. Det blir kvart år sett ut 100 000 yngel av bleke, for det meste i [[Byglandsfjorden]]. I tillegg blir det lagt ut rognkassar med ca. 100 000 rogn for å forsøke å få bleka til å reprodusere naturleg. Utlegging av rognkassar er ein del av «[[Blekeprosjektet]]» som startet opp i 1999. Prosjektet har som mål å reetablere ei sjølvreproduserande blekebestand i [[Otra]]. | ||
I sin artikkel «Byglandsfjorden» i boka ''Minner fra Setesdal'' fortel [[Nils Nersten]] om bleka og blekefiske. | I sin artikkel «Byglandsfjorden» i boka ''Minner fra Setesdal'' fortel [[Nils Nersten]] om bleka og blekefiske. | ||
==Bleke fanga under Hallandsfossen== | ==Bleke fanga under [[Hallandsfossen]]== | ||
Laurdag [[31. mai 2014]] vart ei utvaksen bleke fanga i Otra ovanfor Flånè i Valle. Bleka var 27 cm og er den første (som eg veit om) som er teken i dette området sidan samanbrotet i blekebestanden i begynnelsen av 1970-åra. Den stammar frå rognplanting i blekeprosjektet, truleg i 2010 og var i godt hald. Det vert sett ut blekerogn frå Syrtveit Fiskeanlegg kvart år over ein lang strekning i Otra, også ved [[Hækni]] og nedanfor [[Langeid]]. Sist haust vart det ved prøvefiske fanga 19 bleker ved Besteland. Desse var små og av årsklassane 1-3 år. | Laurdag [[31. mai 2014]] vart ei utvaksen bleke fanga i Otra ovanfor Flånè i Valle. Bleka var 27 cm og er den første (som eg veit om) som er teken i dette området sidan samanbrotet i blekebestanden i begynnelsen av 1970-åra. Den stammar frå rognplanting i blekeprosjektet, truleg i 2010 og var i godt hald. Det vert sett ut blekerogn frå Syrtveit Fiskeanlegg kvart år over ein lang strekning i Otra, også ved [[Hækni]] og nedanfor [[Langeid]]. Sist haust vart det ved prøvefiske fanga 19 bleker ved Besteland. Desse var små og av årsklassane 1-3 år. | ||
| Line 13: | Line 14: | ||
== | == Kjelder == | ||
* ''Bleka i Byglandsfjorden, bestandsstatus og tiltak for økt rekruttering.'' Direktoratet for Naturforvaltning, utredning 2005-3. | * ''Bleka i Byglandsfjorden, bestandsstatus og tiltak for økt rekruttering.'' Direktoratet for Naturforvaltning, utredning 2005-3. | ||
*Omtale i [[Tarjei Haugen]]: ''Setesdal og setesdølar'' 1993 ISBN 82-7627-009-3 s. 213 | *Omtale i [[Tarjei Haugen]]: ''Setesdal og setesdølar'' 1993 ISBN 82-7627-009-3 s. 213 | ||
| Line 19: | Line 20: | ||
==Eksterne lenker== | ==Eksterne lenker== | ||
*[http:// | *[http://www.miljodirektoratet.no/old/dirnat/attachment/1428/DN-utredning%205-2009_nett.pdf Bleka i Byglandsfjorden. DN-utredning 5-2009] | ||
Siste versjonen frå 12. desember 2018 kl. 09:07
Bleke er en reliktlaks som opprinneleg var vanleg i Byglandsfjorden og vassdraget Otra.
Etter den første reguleringa i 1905 vart viktige gyteområde borte. Rundt 1970 var stammen nesten borte på grunn av generell forsuring og tilslamming frå Brokkereguleringa i 1964. Ei lita bestand vart berga i 1972 av Rasmus Ersland og stamfisk vart sikra på fem ulike settefiskanlegg i Sør-Norge, deriblant eit lokalt anlegg på Bygland. Ei rekke uhell førte til at det i 1973 kun var totalt 202 ensomrige bleker att, lokalisert på Reinsvoll klekkeri i Oppland.
Otteraaens Brugseierforening (OB), som har konsesjon for regulering av Byglandsfjorden m.m., er gjennom konsesjonsvilkår pålagt å sette ut bleke i Byglandsfjorden. Dei bygde i 1991 eit moderne settefiskanlegg, Syrtveit Fiskeanlegg, for å oppfylle konsesjonsvilkåra. Det blir kvart år sett ut 100 000 yngel av bleke, for det meste i Byglandsfjorden. I tillegg blir det lagt ut rognkassar med ca. 100 000 rogn for å forsøke å få bleka til å reprodusere naturleg. Utlegging av rognkassar er ein del av «Blekeprosjektet» som startet opp i 1999. Prosjektet har som mål å reetablere ei sjølvreproduserande blekebestand i Otra.
I sin artikkel «Byglandsfjorden» i boka Minner fra Setesdal fortel Nils Nersten om bleka og blekefiske.
Bleke fanga under Hallandsfossen
Laurdag 31. mai 2014 vart ei utvaksen bleke fanga i Otra ovanfor Flånè i Valle. Bleka var 27 cm og er den første (som eg veit om) som er teken i dette området sidan samanbrotet i blekebestanden i begynnelsen av 1970-åra. Den stammar frå rognplanting i blekeprosjektet, truleg i 2010 og var i godt hald. Det vert sett ut blekerogn frå Syrtveit Fiskeanlegg kvart år over ein lang strekning i Otra, også ved Hækni og nedanfor Langeid. Sist haust vart det ved prøvefiske fanga 19 bleker ved Besteland. Desse var små og av årsklassane 1-3 år.
Blekeprosjektet som er leia av LFI – Universitetet i Bergen (UNI-Miljø), ser no endeleg ut til å gje resultat. Det starta alt i 1999.
Kjelder
- Bleka i Byglandsfjorden, bestandsstatus og tiltak for økt rekruttering. Direktoratet for Naturforvaltning, utredning 2005-3.
- Omtale i Tarjei Haugen: Setesdal og setesdølar 1993 ISBN 82-7627-009-3 s. 213
- Egil Remi-Jensen: Rasmus Ersland til minne (1946-2012). Artikkel i Fædrelandsvennen 30. mai 2012 side 19